B1 vitamini çatışmazlığı nəticəsində yaranan beri-beri xəstəliyi sinir sisteminə və ürək-damar sisteminə ciddi təsir göstərə bilən sağlamlıq problemidir. Orqanizmdə tiamin kimi tanınan B1 vitamini qidaların enerjiyə çevrilməsində və sinir hüceyrələrinin normal fəaliyyətində mühüm rol oynayır. Bu vitaminin çatışmazlığı vaxtında aradan qaldırılmadıqda müxtəlif sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər.

QHT.az xarici mediaya istinadən bildirir ki, Beri-beri xəstəliyi əsasən B1 vitamini ilə zəngin qidaların kifayət qədər qəbul edilməməsi nəticəsində yaranır. Bununla yanaşı, həddindən artıq alkoqol istifadəsi, xroniki xəstəliklər və bəzi metabolik pozğunluqlar da xəstəliyin inkişaf riskini artırır.

Beri-beri xəstəliyi niyə yaranır?

Xəstəliyin əsas səbəbi orqanizmdə tiamin çatışmazlığıdır. Bu çatışmazlığın yaranmasına bir sıra amillər təsir göstərə bilər:

  • Qeyri-kafi qidalanma: Tam taxıllar, ət və paxlalılar kimi B1 vitamini ilə zəngin qidaların az istehlak edilməsi.
  • Həddindən artıq alkoqol istifadəsi: Alkoqol tiaminin orqanizmdə sorulmasına və ehtiyatlarının qorunmasına mane ola bilər.
  • Güclü fiziki yüklənmə: Yüksək fiziki aktivlik zamanı orqanizmin B1 vitamininə ehtiyacı arta bilər.
  • Hipertireoz: Qalxanabənzər vəzinin həddindən artıq fəaliyyəti maddələr mübadiləsini sürətləndirərək vitamin ehtiyacına təsir göstərə bilər.
  • Mədə əməliyyatları: Xüsusilə bariatrik əməliyyatlardan sonra qida maddələrinin sorulmasının azalması tiamin çatışmazlığı riskini yüksəldə bilər.

Beri-beri xəstəliyinin növləri hansılardır?

Beri-beri xəstəliyi əsasən quru və yaş olmaqla iki əsas formaya bölünür. Bu formalar orqanizmin fərqli sistemlərinə təsir göstərir.

Quru beri-beri – sinir sisteminə təsiri

Quru beri-beri əsasən periferik sinir sistemini zədələyir. Xəstəlik nəticəsində hərəkət və hissiyyat funksiyalarında pozğunluqlar yarana bilər.

Əsas əlamətləri:

  • Əzələ zəifliyi və əzələ kütləsinin azalması;
  • Oynaqlarda ağrı və əzələ qıcolmaları;
  • Əl və ayaqlarda keyimə, uyuşma;
  • Hissiyyat pozğunluqları;
  • Hərəkət reflekslərinin zəifləməsi.

Yaş beri-beri – ürək-damar sisteminə təsiri

Yaş beri-beri əsasən ürək və qan dövranı sisteminə təsir göstərir. Bu zaman ürəyin fəaliyyəti zəifləyə, ürəkdöyünmə və bədəndə maye yığılması müşahidə oluna bilər.

Xəstəliyin ağır formaları ürək çatışmazlığına və həyati təhlükəli ağırlaşmalara səbəb ola bilər.

Beri-beri xəstəliyi necə müalicə olunur?

Beri-beri xəstəliyinin müalicəsində əsas məqsəd orqanizmdə B1 vitamini çatışmazlığını aradan qaldırmaqdır. Bunun üçün həkim nəzarəti altında tiamin preparatlarından istifadə edilir. Çatışmazlığın ağırlığından asılı olaraq vitamin ağızdan və ya venadaxili tətbiq oluna bilər.

B1 vitamini ilə zəngin tam taxıllar, paxlalılar, qoz-fındıq və ət məhsullarının qidalanmaya daxil edilməsi də vacibdir.

Qeyd edək ki, tiamin çatışmazlığı vaxtında müalicə olunmadıqda sinir sistemində qalıcı zədələnmələr yarana bilər. Xüsusilə çaşqınlıq, tarazlıq pozğunluğu və göz hərəkətlərində dəyişiklik kimi əlamətlər təcili tibbi qiymətləndirmə tələb edir.