Qadın hüquqları və gender ədaləti müdafiəçilərinə, vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarına və bütün həmkarlarımıza müraciət

Qadınlara və qızlara qarşı zorakılıq dünyanın bütün ölkələrində olduğu kimi, Azərbaycanda da qadın hüquqlarının, insan hüquqlarının və gender bərabərliyinin qarşısında duran ən ciddi problemlərdən biridir.

Məişət zorakılığı, psixoloji təzyiq, iqtisadi asılılıq, nəzarət, təhdid, cinsi zorakılıq və digər zorakılıq formaları qadınların həyatına, sağlamlığına, təhlükəsizliyinə və cəmiyyətdə bərabər iştirakına mənfi təsir göstərir.

Qadınlara qarşı zorakılığın qarşısının alınması yalnız qadınların müdafiəsi ilə məhdudlaşmamalıdır. Bu mübarizədə kişilər və oğlanlar da fəal tərəfdaş olmalıdırlar.

Azərbaycan cəmiyyətində ailə, icma və sosial münasibətlərdə formalaşan gender stereotipləri bəzən qadınların qərarvermədə iştirakını, iqtisadi müstəqilliyini və öz hüquqlarını müdafiə etmək imkanlarını məhdudlaşdıra bilər. Bu stereotiplərin dəyişdirilməsi yalnız qadınların deyil, bütün cəmiyyətin məsuliyyətidir.

Zorakılığın qarşısının alınması üçün kişilərin iştirakı vacibdir

Qadınlara qarşı zorakılığın böyük bir hissəsi kişilər tərəfindən törədildiyi üçün kişilərin və oğlanların zorakılığın qarşısının alınması prosesinə cəlb edilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Lakin bu, kişiləri kollektiv şəkildə günahlandırmaq demək deyil.

Əksinə, biz inanırıq ki, kişilərin böyük əksəriyyəti zorakılığı dəstəkləmir və zorakılıqsız, hörmətə və bərabərliyə əsaslanan münasibətlərin qurulmasında mühüm rol oynaya bilər.

Ona görə də biz kişilərlə və oğlanlarla işləyərkən bir neçə istiqamətə diqqət yetirməliyik:

* zorakılıq törədən şəxslərin davranışlarının dəyişdirilməsinə dəstək vermək;
* zorakılığa göz yuman və ya onu normal qəbul edən münasibətləri dəyişdirmək;
* kişiləri və oğlanları zorakılığa qarşı açıq mövqe tutmağa təşviq etmək;
* sağlam və hörmətə əsaslanan münasibətlər haqqında maarifləndirmə aparmaq;
* oğlanların uşaqlıqdan gender bərabərliyi, qarşılıqlı hörmət və qeyri-zorakı ünsiyyət prinsipləri əsasında tərbiyəsinə diqqət yetirmək;
* ailədə, məktəbdə, iş yerində və cəmiyyətdə zərərli gender stereotiplərinin dəyişdirilməsinə çalışmaq.

Qadınların səsi və liderliyi əsas olaraq qalmalıdır

Kişilərin prosesə cəlb edilməsi qadınların səsini, liderliyini və qərarvermədə rolunu zəiflətməməlidir. Əksinə, kişilərlə aparılan bütün işlər qadın hüquqları və gender bərabərliyi prinsiplərinə əsaslanmalıdır.

Qadın hüquqları müdafiəçiləri, qadın təşkilatları və gender ədaləti sahəsində çalışan vətəndaş cəmiyyəti qurumları bu prosesin əsas tərəfdaşları olaraq qalmalıdırlar.

Kişilərlə və oğlanlarla iş qadınların hüquqlarının müdafiəsi ilə paralel aparılmalı, qadınların təhlükəsizliyi və ləyaqəti hər zaman əsas prioritet olmalıdır.

Azərbaycanda yerli və icma əsaslı yanaşmaya ehtiyac var

Azərbaycanın müxtəlif regionlarında qadınların və qızların üzləşdiyi problemlər fərqli ola bilər. Xüsusilə kənd və regionlarda yaşayan qadınlar iqtisadi asılılıq, informasiya və hüquqi maarifləndirməyə çıxışın məhdudluğu, sosial stereotiplər və qərarvermədə iştirak imkanlarının azlığı kimi çətinliklərlə üzləşə bilərlər.

Bu səbəbdən gender əsaslı zorakılığın qarşısının alınması üzrə proqramlar yerli reallıqları nəzərə almalıdır.

Qadınların hüquqları haqqında məlumatlandırılması ilə yanaşı, kişilər və oğlanlar da gender bərabərliyi, qadın hüquqları, sağlam münasibətlər, zorakılığın qəbuledilməzliyi və zorakılıq halları ilə qarşılaşdıqda necə davranmalı olduqları barədə maarifləndirilməlidirlər.

Məktəblər, icmalar, ailələr, yerli özünüidarəetmə strukturları, vətəndaş cəmiyyəti təşkilatları və media bu istiqamətdə mühüm rol oynaya bilər.

Bizim yanaşmamız

Qadın və Müasir Dünya Sosial Xeyriyyə Mərkəzi (CWMW) olaraq biz uzun illərdir qadınların hüquqlarının müdafiəsi, gender bərabərliyi, qadınların sosial və iqtisadi imkanlarının genişləndirilməsi, xüsusilə regionlarda və kənd yerlərində yaşayan qadınların gücləndirilməsi istiqamətində fəaliyyət göstəririk.

Biz inanırıq ki, qadınların hüquqlarının müdafiəsi yalnız qadınlarla aparılan işlə məhdudlaşmamalıdır. Cəmiyyətdə davamlı dəyişiklik yaratmaq üçün kişilər və oğlanlar da bu prosesin bir hissəsinə çevrilməlidirlər.

Bu, xüsusilə gənc oğlanlarla maarifləndirici işin gücləndirilməsini, onlara sağlam münasibətlərin, qarşılıqlı hörmətin, bərabərliyin və qeyri-zorakı davranışın əhəmiyyətinin izah edilməsini tələb edir.

Biz kişiləri və oğlanları qadınlara qarşı zorakılığın qarşısının alınmasında məsuliyyətli tərəfdaşlar kimi görürük. Onların rolu yalnız zorakılıq törətməməkdən ibarət deyil. Onlar zorakılığa qarşı mövqe nümayiş etdirə, digər kişilər arasında sağlam davranış modellərini təşviq edə və gender bərabərliyinin müdafiəçisi ola bilərlər.

Birlikdə dəyişiklik yarada bilərik

Qadınlara qarşı zorakılığa son qoymaq üçün yalnız qanunların mövcudluğu kifayət deyil. Hüquqi mexanizmlərlə yanaşı, cəmiyyətdə münasibətlərin, stereotiplərin və davranışların dəyişdirilməsi də vacibdir.

Bizim məqsədimiz kişiləri və oğlanları qadın hüquqlarının müdafiəsi prosesindən kənarda saxlamaq deyil, onları bu prosesə düzgün və məsuliyyətli şəkildə cəlb etməkdir.

Biz hesab edirik ki:

Qadınların təhlükəsizliyi – hamının məsuliyyətidir.

Gender bərabərliyi – yalnız qadınların deyil, bütün cəmiyyətin məsələsidir.

Zorakılığın qarşısının alınması – qadınların və kişilərin, qızların və oğlanların birgə səylərini tələb edir.

Qadın hüquqlarına hörmət – insan hüquqlarına hörmətdir.

Bu istiqamətdə çalışan bütün qadın hüquqları müdafiəçilərini, gender ədaləti fəallarını, vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarını, müəllimləri, valideynləri, jurnalistləri, gəncləri, kişiləri və oğlanları bu mühüm müzakirəyə və fəaliyyətə qoşulmağa çağırırıq.

Biz birlikdə elə bir cəmiyyət qurmağa çalışmalıyıq ki, hər bir qadın və qız özünü təhlükəsiz hiss etsin, hüquqlarını bilsin, qərar qəbul etmək imkanına malik olsun və zorakılıqdan azad yaşaya bilsin.

“Qadın və Müasir Dünya” Sosial Xeyriyyə Mərkəzi və təşkilatın rəhbəri Südabə Şirəliyeva