Hər birimizin günü eyni ssenari ilə bitir: telefonda sosial şəbəkələrdə vaxt keçirmək, mesajları yoxlamaq və ya kompüterdə son işləri tamamlamaq. Lakin mütəxəssislər xəbərdarlıq edir: Gözümüzə zərərsiz görünən o parlaq ekranlar, əslində, bioloji saatımızın ən böyük düşmənidir.
QHT.az xəbər verir ki, gecə saatlarında yuxu problemləri çəkməyimiz və səhərlər yorğun oyanmağımızın arxasında mavi işıq və onun yuxu hormonu üzərindəki dağıdıcı təsiri dayanır.
Mavi işıq melatonin hormonuna necə təsir edir?
Melatonin beyindəki epifiz vəzi tərəfindən ifraz olunan, bədənin daxili bioloji saatını tənzimləyən əsas hormondur. Hava qaralanda melatonin hormonu qana qarışaraq bədənimizə "artıq yatmaq vaxtıdır" siqnalını ötürür. Lakin telefon, planşet və kompüter ekranlarının yaydığı yüksək enerjili mavi işıq dalğaları bu təbii prosesi tamamilə alt-üst edir. Beynimiz gözə daxil olan bu süni işığı gündüz günəş işığı kimi qəbul edir və melatonin ifrazını dərhal dayandırır. Nəticədə:
- Bədənin daxili ritmi pozulur və beyin gecənin olduğunu fərq edə bilmir.
- Yuxuya keçid müddəti orta hesabla 30 dəqiqə gecikir.
- Bədənin və beynin dincəldiyi, məlumatların yaddaşa köçürüldüyü "dərin yuxu" mərhələsi qısalır.
Texnologiya əsri bizə böyük imkanlar təqdim etsə də bədənimizin min illər ərzində formalaşmış bioloji qanunlarını dəyişdirə bilməz. Gözlərimizin önündəki kiçik ekranlar dünyanı ayağımıza gətirə bilər, amma eyni zamanda sağlamlığımızın əsası olan yuxumuzu səssizcə oğurlayır.
Yuxu hormonu melatonini qorumaq üçün rəqəmsal dünyadan tamamilə qaçmaq lazım deyil; sadəcə texnologiyadan ağıllı istifadə etmək və onunla aramıza kiçik məsafələr qoymaq kifayətdir. Unutmayın ki, gecə telefonunuzu söndürüb kənara qoymaq, növbəti gün daha gümrah, daha diqqətli və daha uğurlu olmağınız üçün edə biləcəyiniz ən böyük investisiyadır.
Cəmilə Məcidova
