Beyin şişi diaqnozundan üç il sonra avstraliyalı həkim Riçard Skolyer (Richard Scolyer) vəfat edib. 59 yaşlı Skolyer, dəri xərçəngi sahəsində dostu Professor Corcina Lonq (Georgina Long) ilə birlikdə imza atdıqları elmi kəşflərə əsaslanaraq, öz qlioblastoması üçün dünyada ilk dəfə riskli və eksperimental bir müalicədən keçmək qərarı ilə qlobal səviyyədə gündəmə gəlmişdi.

QHT.az xəbər verir ki, onların bir vaxtlar ölüm hökmü sayılan irəliləmiş melanoma (dəri xərçəngi) sahəsindəki işləri saysız-hesabsız insanın həyatını xilas edib. Skolyerin beyin şişinin müalicəsində əldə etdikləri ümidverici nəticələr isə ABŞ-da erkən mərhələdə olan klinik sınaqların başlamasına təkan verib. Ölümünü elan etdiyi açıq məktubunda Skolyer, "Hətta ən qaranlıq anımda belə töhfə verməyə davam etmək istəyirdim", – deyə bildirib.

"Mən bu məktubu yalnız xoşbəxtlik, nikbinlik, imkanlar və ehtirasla dolu bir həyat kimi təsvir edilə biləcək bir ömür boyu sevmək, həyatın macəralarını bölüşmək, birlikdə çalışmaq və qarşılaşmaq şərəfinə nail olduğum hər kəsə son vida olaraq yazıram." Avstraliyanın Baş naziri Entoni Albaniz (Anthony Albanese) Professor Skolyeri "ən parlaq işıqlarımızdan və ən böyük qəlblərimizdən biri" adlandırıb. "Öz tədqiqatının subyektinə çevrilən xərçəng mütəxəssisi – bu qeyri-adi insan hər gün bizə güvəndi və bu prosesdə hamımızı ruhlandırdı".

Ölkənin ən hörmətli tibb xadimlərindən biri olan Professor Skolyer milli bir sərvətə çevrilmişdi. 2024-cü ildə o, Lonq ilə birlikdə "İlin Avstraliyalısı" adına layiq görülmüşdü. Avstraliya Melanoma İnstitutunun həmdirektorları olaraq, ikilinin son onillikdə bədənin immun sistemindən xərçəng hüceyrələrinə hücum etmək üçün istifadə edən immunoterapiya üzrə apardıqları araşdırmalar qlobal miqyasda irəliləmiş melanoma xəstələrinin vəziyyətini kəskin şəkildə yaxşılaşdırıb. Əvvəllər bu xəstələrin 10%-dən azı sağ qalırdısa, indi onların yarısı demək olar ki, tamamilə sağalır.

Skolyer, həmçinin gələcək patoloqlara mentorluq (rəhbərlik) etməsini də karyerasında fəxr etdiyi bir mənbə kimi qeyd edib. "Məni hər zaman başqaları üçün gələcəyi dəyişməyə çalışmaq və dünyanı daha yaxşı bir yer olaraq tərk etmək məsuliyyətimizin olduğuna dair inanc hərəkətə gətirib... Mən bu əqidəni sonuna qədər yaşamışam".

2024-cü ildə BBC-yə danışan Skolyer, aldığı şok diaqnozu çarəsizcə qəbul etməkdən imtina etdiyini bildirmişdi.
Beynin birləşdirici toxumasında tapılan qlioblastomalar olduqca təcavüzkardır və onların müalicəsi üçün ümumi protokol – dərhal kəsilərək çıxarılması, ardınca radioterapiya və kimyaterapiya – son iyirmi ildə çox az dəyişib. Skolyerin şiş formasına sahib olan xəstələrin çoxu bir ildən az yaşayır. Professor Skolyer, "Heç nə sınamadan qaçılmaz ölümü sadəcə qəbul etmək... mənə düzgün gəlmədi," – demişdi.
"Bu, sağalmaz xərçəngdir? Mən bununla barışmıram!"

Lonq da eyni dərəcədə qətiyyətli idi. O, dostunun diaqnozunu öyrəndikdən sonrakı saatları kədərlənərək, daha sonra isə planlar quraraq keçirdi. Melanoma sahəsində onun komandası kəşf etmişdi ki, immunoterapiya dərmanların kombinasiyası istifadə edildikdə və bu dərmanlar şişi çıxarmaq üçün aparılan hər hansı cərrahiyyə əməliyyatından əvvəl təyin olunduqda daha yaxşı nəticə verir. Beləliklə, Professor Skolyer 2023-cü ildə əməliyyatdan əvvəl kombinasiya olunmuş immunoterapiya alan ilk beyin xərçəngi xəstəsi oldu.

Ona həmçinin şişinin xüsusiyyətlərinə uyğun olaraq fərdiləşdirilmiş və dərmanların xərçəngi aşkar etmə gücünü artıran bir vaksin də vurulmuşdu. Skolyer and Lonq tam sağalma şansının "çox cüzi" olduğunu bilirdilər, lakin eksperimental müalicənin Professor Skolyerin ömrünü uzadacağına ümid edirdilər. Sonrakı tomoqrafiya müayinələri beyində müsbət immun cavabın olduğunu göstərdi və hazırda kiçik bir klinik sınaq bu nəticələri təkrarlamağa çalışır.

Hörmətli melanoma cərrahı Con Tompson (John Thompson) dostunun xatirəsinə verdiyi bəyanatda, "Bug, elmin fəaliyyətdə olan nümunəsi idi!" – deyə qeyd edib. Skolyeri Lansestondan olan "şən, səmimi bir gənc" və beynəlxalq səviyyədə tanınan parlaq bir alim kimi təsvir edərək o, əlavə edib: "O, həqiqətən böyük bir avstraliyalı kimi xatırlanacaq". Albaniz bazar ertəsi günü verdiyi bəyanatda bildirib: "Riçardın yolu çətin və ağır idi. Özünəməxsus təvazökarlıqla ifadə etdiyi kimi, 'müəmmalı yolu'. Yenə də bu, onun cəsarətlə, qətiyyətlə və hər zaman heyranlıq doğuran bir nəcibliklə addımladığı bir yol oldu. Bunu bizimlə bölüşmə tərzi böyük bir alicənablıq idi".

Skolyerin arxasında həyat yoldaşı, həmkarı olan patoloq Keti Nikoll (Katie Nicholl) və üç övladı qalır. Məktubunda o, beyin xərçənginin fiziki və koqnitiv (zehni) təsirlərinə görə "bəlkə də şanslı" olduğunu qeyd edib, çünki bu, onun son həftələrdə öz zəifləməsini tam dərk etməməsi mənasına gəlirdi. "Bunu, xərçəng yolçuluğum boyu olduğu kimi, möhtəşəm ailəmin də hər dəqiqə yanımdada olacağını bilərək yazıram... Onlar bəşəriyyətin ən yaxşı nümunələridir və məni son dərəcədə qürurlandırırlar".

Müalicə prosesini internetdə sənədləşdirən Skolyer, göstərdikləri böyük sevgiyə görə avstraliyalılara da təşəkkür edib. "Mənimlə güldünüz, mənimlə ağladınız və ən çox ehtiyacım olduğu anda davam etmək üçün mənə stimul və dəstək verdiniz. Mən yolumu gizlətmədim və bütün çətinlikləri ilə birlikdə bunu sizinlə bölüşmək üçün mənə sahə və imkan yaratdığınız üçün sizə ürəkdən təşəkkür edirəm".

O, alimləri cəsarətli və araşdırmaçı olmağa, hökumətləri isə onların innovasiyalarını maliyyələşdirməyə çağırdı.
"Xərçəng sahəsini irəliyə aparmaq üçün mövcud sərhədləri aşmağa davam edə bilərik və etməliyik".