Azərbaycanın beynəlxalq təşkilatlarda artan fəallığı, müxtəlif regional və qlobal platformalarda iştirakının genişlənməsi ölkənin xarici siyasətində mühüm mərhələnin formalaşdığını göstərir. Son illərdə əldə edilən diplomatik razılaşmalar, beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi etmək imkanları və dövlətlərarası əməkdaşlığın inkişafı Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemindəki rolunu daha da aktuallaşdırır.
Bu baxımdan 2027 və 2028-ci illər Azərbaycan diplomatiyası üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın 2027-ci ildə Müstəqil Dövlətlər Birliyində (MDB) Özbəkistanla birgə həmsədrliyi, 2028-ci ildə isə təşkilata sədrliyi və MDB Dövlət Başçıları Şurasının iclasına ev sahibliyi etməsi ölkənin qarşısında yeni diplomatik imkanlar açır. Prezident İlham Əliyev 9 oktyabr 2026-cı ildə Türkmənistanda keçirilən MDB Dövlət Başçıları Şurasının iclasında Azərbaycanın bu məsuliyyəti üzərinə götürməyə hazır olduğunu bildirib.
Azərbaycanın MDB-yə ilk dəfə sədrliyə hazırlaşması xüsusi siyasi əhəmiyyətə malikdir. Uzun illər Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin yaratdığı siyasi reallıqlar regional əməkdaşlığın imkanlarına təsir göstərirdi. Bu gün isə Azərbaycanın MDB çərçivəsində belə bir məsuliyyəti üzərinə götürməsi ölkənin dəyişən regional mövqeyinin mühüm göstəricilərindən biri kimi qiymətləndirilə bilər.
2027-ci ildə Özbəkistanla birgə həmsədrlik, 2028-ci ildə isə tam sədrliyin həyata keçirilməsi Azərbaycana üzv dövlətlər arasında dialoqun inkişafına, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsinə, nəqliyyat və logistika imkanlarının artırılmasına töhfə vermək fürsəti yaradır.
Azərbaycanın coğrafi mövqeyi, Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərindəki rolu bu əməkdaşlıq üçün mühüm üstünlükdür.
Azərbaycanın beynəlxalq siyasətində Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərin inkişafı xüsusi yer tutur. Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında siyasi, iqtisadi, enerji, nəqliyyat və humanitar əməkdaşlığın genişlənməsi Xəzər dənizinin hər iki sahilində yeni tərəfdaşlıq imkanları yaradır.
Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində əməkdaşlıq da bu prosesin mühüm istiqamətlərindən biridir. Ortaq tarixi və mədəni bağlar, qarşılıqlı etimad, iqtisadi maraqlar və nəqliyyat əlaqələri türk dövlətləri arasında daha sıx əməkdaşlıq üçün zəmin yaradır.
Bu münasibətlər Azərbaycanın regional siyasətini yalnız Cənubi Qafqazla məhdudlaşdırmır, onu Mərkəzi Asiya, Xəzər hövzəsi və daha geniş Avrasiya məkanı ilə əlaqələndirir.
Azərbaycanın Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirəyə — CICA-ya sədrliyi də ölkənin çoxtərəfli diplomatiyasının mühüm istiqamətidir. Azərbaycanın sədrliyi çərçivəsində rəqəmsallaşma, əlaqəlilik və Asiyada dayanıqlı inkişaf məsələləri ön plana çıxarılır. 15 oktyabr 2026-cı ildə CICA-nın yeddinci Zirvə Görüşünün Bakıda keçirilməsi nəzərdə tutulur.
Bu platforma Azərbaycana Asiya dövlətləri arasında qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi, iqtisadi əməkdaşlığın inkişafı və ortaq problemlərin dialoq yolu ilə həlli istiqamətində təşəbbüslər irəli sürmək imkanı verir.
Müxtəlif coğrafiyaları birləşdirən belə platformalarda iştirak Azərbaycanın diplomatik əlaqələrinin şaxələndirilməsi baxımından da əhəmiyyətlidir.
2027-ci il: İslam dünyası ilə əməkdaşlıqda yeni mərhələ
Azərbaycanın 2027-ci ildə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatına (İƏT) sədrlik etməsi və həmin il təşkilatın Dövlət və Hökumət Başçıları Zirvə Görüşünün Bakıda keçirilməsi planı ölkənin beynəlxalq diplomatik gündəliyində mühüm yer tutur. İƏT-in rəsmi təqvimində zirvə görüşü 23–24 iyun 2027-ci il tarixlərinə planlaşdırılıb.
Bu məsuliyyət Azərbaycana İslam dünyasının üzləşdiyi problemlərin müzakirəsində, üzv dövlətlər arasında iqtisadi və humanitar əlaqələrin gücləndirilməsində, təhsil, səhiyyə, ərzaq təhlükəsizliyi və sosial inkişaf kimi sahələrdə əməkdaşlığın təşviqində fəal rol oynamaq imkanı yaradır.
Azərbaycanın multikulturalizm və dinlərarası dialoq sahəsində təqdim etdiyi təcrübə də bu platformada müzakirələr üçün əlavə imkanlar yarada bilər.
2028-ci il: Avropa ilə dialoq üçün mühüm platforma
2028-ci ildə Avropa Siyasi Birliyinin Zirvə Görüşünün Azərbaycanda keçirilməsi ölkənin beynəlxalq diplomatik əlaqələrinin coğrafi baxımdan genişliyini nümayiş etdirən mühüm hadisə olacaq. Prezident İlham Əliyev 4 may 2026-cı ildə Avropa Siyasi Birliyinin Zirvə Görüşündə videobağlantı vasitəsilə çıxış edərək üzv ölkələri 2028-ci ilin mayında Azərbaycana dəvət edib. Bu təşəbbüsün Ermənistan tərəfindən də dəstəkləndiyi bildirilib.
Bu qərar Azərbaycanla Avropa ölkələri arasında siyasi dialoq, enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat, iqtisadi əməkdaşlıq və regional sabitlik məsələlərinin müzakirəsi üçün yeni imkanlar açır.
Xüsusilə diqqətəlayiq məqam odur ki, Azərbaycanın 2028-ci ildə həm MDB Dövlət Başçıları Şurasının, həm də Avropa Siyasi Birliyinin Zirvə Görüşünün ev sahibi olması planlaşdırılır. Bu, ölkənin fərqli siyasi və coğrafi platformalar arasında dialoqa töhfə vermək potensialını nümayiş etdirə bilər.
Bütün bu proseslərə yalnız keçiriləcək sammitlərin və sədrliyin sayı kimi baxmaq düzgün olmazdı. Əsl əhəmiyyət bu imkanların konkret nəticələrə çevrilməsindədir.
Azərbaycan üçün əsas hədəflər aşağıdakılar ola bilər:
- Siyasi dialoq: dövlətlər arasında qarşılıqlı etimadın və əməkdaşlığın gücləndirilməsi.
- İqtisadi inkişaf: yeni investisiyaların cəlb edilməsi, ixrac bazarlarının genişləndirilməsi və iqtisadi əlaqələrin dərinləşdirilməsi.
- Nəqliyyat və logistika: Azərbaycanın beynəlxalq tranzit qovşağı kimi mövqeyinin möhkəmləndirilməsi.
- Enerji təhlükəsizliyi: enerji tərəfdaşlıqlarının şaxələndirilməsi və etibarlı təchizat imkanlarının genişləndirilməsi.
- Humanitar əməkdaşlıq: səhiyyə, təhsil, elm, mədəniyyət və sosial müdafiə sahələrində birgə təşəbbüslərin inkişafı.
- Beynəlxalq imic: Azərbaycanın yalnız tədbirlərə ev sahibliyi edən deyil, həm də ortaq problemlərin həllinə töhfə verən dövlət kimi tanıdılması.
Azərbaycanın MDB, İƏT, CICA, Türk Dövlətləri Təşkilatı və Avropa Siyasi Birliyi kimi müxtəlif platformalarda iştirakı ölkənin xarici siyasətinin çoxşaxəli xarakterini göstərir. Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrin inkişafı, Avropa ilə dialoqun genişlənməsi və İslam dünyası ilə əməkdaşlığın gücləndirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində müxtəlif tərəfdaşlarla işləmək imkanlarını artırır.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən xarici siyasətin tərəfdarları bu prosesləri Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin möhkəmlənməsi və diplomatik uğurlarının davamı kimi qiymətləndirirlər. Bununla yanaşı, əldə edilən imkanların uzunmüddətli nəticələri iqtisadi, siyasi və humanitar sahələrdə konkret nailiyyətlərlə ölçüləcək.
Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifə beynəlxalq etimadı davamlı əməkdaşlığa, diplomatik imkanları real nəticələrə, regional mövqeyini isə ölkənin və vətəndaşlarının rifahına xidmət edən üstünlüklərə çevirməkdir.
Nadir Xəstəliklər Təşkilatları İttifaqının sədri Səadət Bayramova
