Alimlər dünyanın ən çox istehlak edilən içkilərindən biri olan çayın sağlamlığımıza müxtəlif istiqamətlərdə fayda verə biləcəyini müəyyənləşdiriblər. Araşdırmalara görə, çay istehlakı uzunömürlülüklə əlaqələndirilir, ürək-damar və bağırsaq sağlamlığını dəstəkləyə, koqnitiv funksiyalara müsbət təsir göstərə və qan şəkərinin tənzimlənməsinə kömək edə bilər.
Dünya əhalisinin təxminən üçdə ikisinin istehlak etdiyi çayla bağlı araşdırmalar davam edir.
QHT.az xəbər verir ki, “Washington Post”un məlumatına görə, araşdırmalar çayın tərkibindəki bəzi birləşmələrin qan damarlarını qoruya, iltihablanmanı azalda, rahatlamağa kömək edə və bağırsaq mikrobiomuna müsbət təsir göstərə biləcəyini ortaya qoyub.
Bunun əsas səbəblərindən biri dəmlənmiş bir fincan çayın çoxsaylı antioksidantlar, polifenollar və digər faydalı bitki mənşəli birləşmələrlə zəngin olmasıdır.
- Çay içənlər daha uzun yaşaya bilər
Araşdırmalar çay içən insanların çay istehlak etməyənlərlə müqayisədə daha uzun yaşamaq ehtimalının yüksək olduğunu göstərir.
“Annals of Internal Medicine” jurnalında 2023-cü ildə dərc olunan araşdırmada Böyük Britaniyada çay içən və içməyən insanlar müqayisə edilib.
Tədqiqatçılar 40-69 yaş arası təxminən 500 min yetkin şəxsi 10 ildən çox müddət ərzində izləyiblər.
Araşdırmanın nəticələrinə görə, çay içənlərin izləmə müddətində ölüm riski çay içməyənlərlə müqayisədə daha aşağı olub.
Gündə 2-3 fincan çay içənlərdə bu əlaqə daha nəzərəçarpan olub. Bu qrupda ölüm göstəricisi nadir hallarda və ya ümumiyyətlə çay içməyənlərlə müqayisədə 13 faiz daha aşağı olub.
- Ürək-damar sağlamlığını dəstəkləyir
“Circulation” jurnalında dərc olunan araşdırmada qara çayın damar sağlamlığına təsiri araşdırılıb.
Tədqiqata koronar arteriya xəstəliyi olan 66 nəfər cəlb edilib.
İştirakçılardan dörd həftə ərzində hər gün təxminən üç fincan qara çay içmələri istənilib. Araşdırmanın digər mərhələsində isə yalnız su qəbul ediblər.
Tədqiqatçılar qara çay istehlakının damar funksiyalarını yaxşılaşdırdığını müəyyən ediblər. Bu yaxşılaşmanın iştirakçıların qanında polifenol səviyyəsinin artması ilə əlaqəli olduğu düşünülür.
- Qan şəkərinin tənzimlənməsinə kömək edə bilər
Çay istehlakının 2-ci tip diabetin qarşısını aldığı qəti şəkildə söylənilə bilməz. Lakin bəzi araşdırmalar onun metabolik sağlamlığın müxtəlif göstəricilərinə müsbət təsir göstərə biləcəyini göstərir.
Kiçikmiqyaslı klinik araşdırmalarda qara çay istehlakının yeməkdən sonra qan şəkərində yaranan yüksəlməni azaltmağa kömək edə biləcəyi müəyyən edilib.
Araşdırmalar həmçinin çay istehlakının iltihablanma və immun sistemi üzərində də təsirlərinin ola biləcəyinə işarə edir.
- Bağırsaq sağlamlığına faydalı ola bilər
Qara və yaşıl çay polifenollarla zəngin mənbələr sırasındadır. Meyvə və tərəvəzlərdə də olan bu bitki mənşəli birləşmələrin bağırsaqdakı faydalı bakteriyaların inkişafını dəstəkləyə biləcəyi bildirilir.
Araşdırmalar xüsusilə qara çay istehlakının bağırsaqda qısa zəncirli yağ turşuları istehsal edən bakteriyaların sayını artıra biləcəyini göstərir.
Bu birləşmələrin yoğun bağırsağın qorunmasına, iltihabın azalmasına və iştahı azaldan GLP-1 hormonunun ifrazının stimullaşdırılmasına töhfə verə biləcəyi qeyd olunur.
- Koqnitiv funksiyaları dəstəkləyir
Çay və qəhvənin tərkibindəki kofein ayıqlığı və diqqəti artıra bilər.
Bununla yanaşı, çayın qəhvə ilə müqayisədə yuxuya daha az mənfi təsir göstərə biləcəyi bildirilir.
Bir araşdırmada 30 sağlam yetkin şəxsin gündə dörd fincan qəhvə və ya dörd fincan qara çay içdikdə göstərdiyi reaksiyalar müqayisə edilib.
Hər iki içkinin ayıqlıq və koqnitiv performans baxımından oxşar yaxşılaşma yaratdığı müəyyənləşdirilib. Lakin çay içən iştirakçılarda gecə saatlarında qəhvə içənlərlə müqayisədə daha az yuxu pozuntusu müşahidə olunub.
Çayın sakitləşdirici təsiri də ola bilər
Araşdırmalar çay istehlakının rahatlamağa da kömək edə biləcəyini göstərir.
2017-ci ildə yayımlanan və yaşıl çayın koqnitiv təsirləri ilə bağlı onilliklər ərzində aparılmış araşdırmaları nəzərdən keçirən elmi icmalda yaşıl çayın narahatlığı azaltmağa, yaddaş və diqqəti dəstəkləməyə kömək edə biləcəyi nəticəsinə gəlinib.
Alimlər bu təsirlərin səbəblərindən birinin qara, ağ və yaşıl çayın tərkibində olan L-teanin adlı amin turşusu olduğunu düşünürlər. Araşdırmalar bu birləşmənin stressin azalmasına və əhval-ruhiyyənin yaxşılaşmasına töhfə verə biləcəyini göstərir.
