"Bakı–Sumqayıt istiqamətində sərnişin qatarlarında müşahidə olunan sıxlıq və bəzi saatlarda reyslər arasında uzun fasilələrin yaranması, məncə, artıq yalnız ayrı-ayrı sərnişinlərin narazılığı kimi deyil, bütövlükdə şəhərətrafı nəqliyyatın planlaşdırılması məsələsi kimi qiymətləndirilməlidir".

Bu sözləri nəqliyyat eksperti Adil Nəbiyev QHT.az-a açıqlamasında bildirib.

A.Nəbiyevin sözlərinə görə, bu istiqamətdə nəqliyyat məsələsinə sərnişin tələbatı nəzərə alınmaqla yanaşmaq lazımdır:

"Bakı ilə Sumqayıt arasında hər gün çox böyük insan axını mövcuddur və bu istiqamətdən işə, təhsilə və digər məqsədlərlə istifadə edən sərnişinlərin əhəmiyyətli hissəsi üçün dəmir yolu avtomobil və avtobus nəqliyyatına ən ciddi alternativlərdən biridir. Ona görə də qatarların hərəkət qrafiki ilk növbədə sərnişin tələbatının real həcminə və gün ərzində dəyişən sərnişin axınına uyğun qurulmalıdır".

Adil Nəbiyev bildirib ki, mövcud vəziyyətə yalnız sərnişin narazılığı kimi yanaşmaq kifayət deyil:

"Əgər səhər və axşam pik saatlarında vaqonlarda həddindən artıq sıxlıq yaranırsa, sərnişinlər ayaqüstə və narahat vəziyyətdə hərəkət etməli olurlarsa, platformalarda böyük insan kütləsi növbəti qatarı gözləyirsə, bu, həmin saatlarda mövcud daşıma imkanlarının faktiki tələbə tam cavab vermədiyini göstərir".

Ekspert vurğulayıb ki, bu məsələdə daha səmərəli idarəetmə yanaşmasına ehtiyac var:

"Burada əsas məsələ təkcə qatarların sayının artırılması deyil, qrafikin düzgün optimallaşdırılmasıdır. Günün müəyyən saatlarında sərnişin sayı az ola bilər və həmin vaxtlarda daha geniş interval iqtisadi və texniki baxımdan müəyyən qədər başadüşüləndir, lakin pik saatlarda eyni yanaşmanın tətbiq edilməsi düzgün deyil".

A.Nəbiyevin sözlərinə görə, sərnişinlərin gündəlik hərəkət rejimi nəzərə alınmaqla daha çevik qərarlar qəbul edilməlidir:

"Səhər insanların Bakıya kütləvi şəkildə hərəkət etdiyi, axşam isə əks istiqamətdə Sumqayıta qayıtdığı saatlarda qatarların intervalı mümkün qədər azaldılmalı, əlavə reyslərin təşkili imkanları qiymətləndirilməli və mövcud qatarların sərnişin tutumundan maksimum səmərəli istifadə edilməlidir".

Adil Nəbiyev qeyd edib ki, bu istiqamətdə məlumatlara əsaslanan yanaşma daha effektiv nəticə verə bilər:

"Ən vacib məsələlərdən biri də qrafikin yalnız əvvəlcədən müəyyən edilmiş sabit saatlara əsasən deyil, real sərnişin statistikasına uyğun formalaşdırılmasıdır. Müasir nəqliyyat idarəetməsində hansı stansiyadan hansı saatda neçə nəfərin istifadə etdiyi, hansı reyslərin daha çox yükləndiyi, hansı günlərdə sərnişin sayının artdığı və mövsümi dəyişikliklər dəqiq təhlil edilərək qrafik buna uyğun çevik şəkildə tənzimlənir".

Ekspert vurğulayıb ki, fərqli dövrlərdə yaranan dəyişikliklər də diqqətdən kənarda qalmamalıdır:

"Məsələn, dərs ilinin başlanması, iş günləri, həftəsonu, bayram günləri və iri tədbirlər zamanı sərnişin axını eyni olmur və qatarların hərəkət planında bu fərqlər nəzərə alınmalıdır".

A.Nəbiyevin sözlərinə görə, sərnişinin vaxt itkisi nəqliyyat seçiminə birbaşa təsir göstərən amillərdəndir:

"Digər mühüm məsələ reyslər arasında uzun fasilələrin aradan qaldırılmasıdır. Şəhərətrafı dəmir yolu yalnız sürətli deyil, həm də əlçatan və proqnozlaşdırıla bilən nəqliyyat vasitəsi olmalıdır. Sərnişin stansiyaya gəldikdə növbəti qatar üçün uzun müddət gözləməli olursa, müəyyən müddətdən sonra şəxsi avtomobilə, taksiyə və ya avtobusa üstünlük verməyə başlayır".

Adil Nəbiyev bildirib ki, bu seçimlərin şəhər nəqliyyatına da təsiri nəzərə alınmalıdır:

"Bu isə öz növbəsində Bakı–Sumqayıt avtomobil yolunda əlavə nəqliyyat yükü, tıxac və parklanma tələbatı yaradır. Əksinə, qatarların intervalı cəlbedici və stabil olduqda insanların şəxsi avtomobildən ictimai nəqliyyata keçməsi üçün real stimul yaranır".

Ekspert qeyd edib ki, dəmir yolunun funksiyası şəhərlərarası əlaqə ilə məhdudlaşmır:

"Buna görə Bakı–Sumqayıt dəmir yolu xəttinə yalnız iki şəhər arasında sərnişindaşıma vasitəsi kimi deyil, Bakı aqlomerasiyasının ümumi nəqliyyat sisteminin əsas elementlərindən biri kimi yanaşmaq lazımdır".

A.Nəbiyevin sözlərinə görə, bu istiqamətdə bir neçə tədbirin paralel şəkildə həyata keçirilməsi məqsədəuyğundur:

"Problemin həlli üçün pik saatlarda reyslərin sıxlaşdırılması, zərurət olduqda əlavə qatarların xəttə buraxılması, qatarların tutumunun artırılması imkanlarının araşdırılması, sərnişin axınının elektron məlumatlar əsasında davamlı təhlili, qrafikin iş və təhsil saatları ilə daha düzgün uyğunlaşdırılması, stansiyalarda sərnişinlərin əvvəlcədən məlumatlandırılmasının gücləndirilməsi və avtobus, metro, dəmir yolu arasında inteqrasiyanın yaxşılaşdırılması vacibdir".

Adil Nəbiyev vurğulayıb ki, planlaşdırma zamanı texniki imkanlar da əsas şərtlərdən biri kimi nəzərə alınmalıdır:

"Eyni zamanda yalnız qatarların sayını artırmaqla kifayətlənmək olmaz; dəmir yolu infrastrukturunun buraxılış qabiliyyəti, platformaların imkanları, qatarların dövriyyəsi və texniki xidmət müddətləri də nəzərə alınmalıdır. Əgər infrastruktur əlavə reyslərin təşkilinə məhdudiyyət yaradırsa, orta və uzunmüddətli perspektivdə həmin imkanların genişləndirilməsi istiqamətində tədbirlər görülməlidir".

Ekspert hesab edir ki, bütün bu proseslərin mərkəzində sərnişinin rahatlığı dayanmalıdır:

"Sərnişin üçün əsas meyar budur ki, nəqliyyat təhlükəsiz, rahat, münasib və ən əsası vaxt baxımından etibarlı olsun. İnsan hər səhər qatarın həddindən artıq dolu olub-olmayacağını və ya növbəti reysi nə qədər gözləyəcəyini düşünməməlidir".

A.Nəbiyevin sözlərinə görə, xəttin mövcud imkanlarından daha səmərəli istifadə olunması geniş nəticələr verə bilər:

"Bakı ilə Sumqayıt arasında gündəlik sərnişin tələbatının yüksək olduğunu nəzərə alsaq, bu xətt üzrə dəmir yolunun potensialı kifayət qədər böyükdür və düzgün idarəetmə ilə avtomobil yollarındakı yükün müəyyən hissəsini də üzərinə götürə bilər".

Adil Nəbiyev bildirib ki, qarşıya qoyulan hədəf uzunmüddətli və çevik nəqliyyat modelinin formalaşdırılması olmalıdır:

"Hesab edirəm ki, əsas məqsəd sadəcə mövcud qrafiki qorumaq deyil, sərnişinin real tələbatına uyğun, pik saatlarda daha intensiv, günün digər vaxtlarında isə optimal intervallarla işləyən çevik sistem yaratmaq olmalıdır. Belə yanaşma həm sərnişin məmnuniyyətini yüksəldər, həm ictimai nəqliyyatın cəlbediciliyini artırar, həm də Bakı–Sumqayıt istiqamətində avtomobil yollarının yüklənməsinin və gündəlik tıxacların azaldılmasına mühüm töhfə verər".

Fatimə Nəbiyeva