Çin alimləri Ayın uzaq tərəfinin səthinin dərinliklərində "gizli" strukturları vizuallaşdırmağa kömək edib.
QHT.az xəbər verir ki, bu nailiyyət Ayın milyardlarla illik tarixini ortaya qoyur. Aya eniş aparatı 2019-cu ildə "Ayın qaranlıq tərəfinə", Yerdən heç vaxt görünməyən tərəfə enən ilk süni obyektlər kimi tarixə düşüb. Elm adamları əvvəllər Lunokhod-un yerə nüfuz edən radarından (GPR) istifadə edirdilər, lakin bu əvvəlki səylər yalnız Ay səthinin yuxarı 40 metrinin xəritəsini çəkməyə kömək edə bilərdi. Bu yeni kəşf təxminən 300 metr dərinlikdə "gizli" strukturları aşkar etməyə imkan verib. Yeni məlumatlar göstərir ki, Ay səthindən ilk 40 metr aşağıda olanlar toz, torpaq və qaya təbəqələrindən ibarətdir. Ayın səthinin altında qədim lava axınlarının xəritəsi tərtib edilib. Bu tədqiqat zamanı 300 m-in yuxarı hissəsində milyardlarla il əvvəl baş vermiş bir sıra bazalt püskürmələrini göstərən bir neçə təbəqə tapılıb. Yeni bir araşdırma milyardlarla il əvvəl Ay lavasının Ayın bu hissəsi boyunca axdığını aşkar edib.
Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, vulkanik süxurların təbəqələri ayın səthinə yaxınlaşdıqca daha incə olur. Bu lava axınlarının qalınlığının dəyişdirilməsi zamanla püskürmə miqyasının azaldığını göstərir.
Bu məlumatlara əsaslanaraq alimlər bildirib ki, 4,5 milyard ildən çox əvvəl Ayın formalaşmasından, Mars böyüklüyündə bir obyektin Yerə çırpılması və nəticədə Ayla birləşən bir parçanın qopması nəticəsində Ayın vulkanik fəaliyyəti tədricən azalıb. Dərinlik azaldıqca layların qalınlığı da azalır, bu da zaman keçdikcə lavanın tökülmə sürətinin tədricən azalmasından xəbər verir.
Pərvanə Fərhadqızı
