Avropanın yeni nəsil qırıcı təyyarə layihəsi mübahisələr davam edərsə çökə bilər – hərbi təyyarə istehsalçısı xəbərdarlıq edir

Dassault Aviation bildirir ki, 100 milyard avroluq layihə üzrə iş bölgüsü ilə bağlı Airbus razılığa gəlməsə, layihə tezliklə “ölə” bilər.

Fransa və Almaniyanın yeni nəsil qırıcı təyyarə layihəsi, təyyarənin istehsalını hansı tərəfin həyata keçirəcəyi ilə bağlı şirkətlər arasında yaranmış gərgin mübahisə səbəbindən tezliklə “ölə bilər”. Bu barədə layihəni həyata keçirməli olan iki şirkətdən biri xəbərdarlıq edib.

Fransanın aparıcı hərbi təyyarə istehsalçısı Dassault Aviation bildirib ki, Almaniya və İspaniyanı təmsil edən Airbus-un müdafiə bölməsi 100 milyard avroluq proqram üzrə əməkdaşlıq etməlidir, əks halda layihə çökə bilər.

Dassault-un baş icraçı direktoru Erik Trappier çərşənbə günü şirkətin maliyyə nəticələrini təqdim edərkən tərcüməçi vasitəsilə belə deyib:

“Airbus Dassault ilə işləmək istəmir, vəssalam. Mən bunu qeyd edirəm. Mən heç vaxt Airbus və ya almanlarla işləmək istəmədiyimi deməmişəm.”

O əlavə edib:

“Əgər Airbus Dassault ilə işləmək istəməmək mövqeyində qalarsa, bu məsələ bitmiş sayılacaq.”

İki şirkət Future Combat Air System (FCAS) adlanan layihə çərçivəsində qırıcı təyyarənin hazırlanması işlərinin necə bölüşdürülməsi məsələsində mübahisə edir. Dassault hesab edir ki, layihədə lider rolunu o oynamalı, Airbus isə daha ikinci planda iştirak etməlidir.

Geniş miqyaslı layihəyə yalnız qırıcı təyyarə deyil, həm də avtonom dronlar və futuristik “döyüş rabitə buludu” sistemi daxildir. Təxminən doqquz il əvvəl elan olunan bu proqram sonradan Avropanın müdafiə sahəsində effektiv əməkdaşlıq etməkdə çətinliklərini simvolizə edən layihələrdən birinə çevrilib.

Trappier bildirib:

“Dassault seçilmiş liderdir... Mən başa düşürəm ki, Airbus bu qərarı bəyənmir, lakin biz müqaviləyə tam uyğun hərəkət etdiyimizi təmin edirik.”

O, həmçinin Almaniya kansleri Fridrix Merzin qırıcı təyyarənin Almaniyanın ehtiyaclarına uyğun olmadığı barədə fikri ilə razılaşmayıb. Merz ötən ay bildirmişdi ki, Almaniya ordusunun nüvə silahı daşıya bilən qırıcı təyyarəyə ehtiyacı yoxdur, Fransa isə buna ehtiyac duyur. O, bunun siyasi deyil, texniki mübahisə olduğunu vurğulamışdı.

Trappier isə deyib:

“Kanslerin dediklərini eşitmişəm. İndi o, bir təyyarə əvəzinə iki təyyarə hazırlamaq ideyasından danışır. Bu isə ölkələr arasında fərqli əməliyyat ehtiyaclarının olması ilə izah edilə bilər.”

O əlavə edib ki, Fransadakı ən yüksək səviyyəli rəhbərlik iki ölkənin əməliyyat ehtiyaclarının əslində oxşar olduğunu və bu sahədə razılaşma olduğunu bildirir.

Ötən ay Airbus-un baş icraçı direktoru Guillaume Faury də layihənin digər komponentlərini qorumaq üçün proqramı iki ayrı qırıcı təyyarə layihəsinə bölmək ideyasını irəli sürmüşdü.

Fransa, Almaniya və İspaniyanın yaxın vaxtlarda proqramın növbəti mərhələsinə keçib-keçməmək və ya qırıcı təyyarə hissəsindən imtina edib layihənin digər elementlərini davam etdirmək barədə qərar verəcəyi gözlənilir.

Bundan başqa, Almaniyanın layihəni tərk edərək Böyük Britaniyanın rəhbərlik etdiyi rəqib qlobal döyüş təyyarəsi proqramına – GCAP (Tempest) qoşula biləcəyi barədə də fikirlər səslənir. İtaliya və Yaponiya ilə birlikdə hazırlanan bu təyyarənin FCAS-dan beş il əvvəl – 2035-ci ildə uçuşa başlaması planlaşdırılır.

Britaniya qırıcısının mühərriklərini hazırlayan Rolls-Royce şirkətinin rəhbəri Tufan Erginbilgiç isə bildirib ki, Almaniyanın bu proqrama qoşulmasına “tamamilə açıqdırlar.”