Vərəmsiz Gələcəyə Doğru" İctimai Birliyinin sədri Çingiz Ramazanlı urban mühitdə vərəmlə mübarizədə sosial inklüzivlik, erkən aşkarlama və QHT-lərin həssas qrupların qorunmasındakı mühüm rolu haqqında açıqlama verib.

QHT.az açıqlamanı təqdim edir:

"World Urban Forum (WUF) 2026 çərçivəsində “Vərəmsiz Gələcəyə Doğru” İctimai Birliyinin yanaşması: Urban səhiyyə və sosial inklüzivlik – həssas qrupların qorunmasında QHT-lərin rolu

Müasir urbanizasiya prosesi şəhərlərdə yaşayan əhalinin sağlamlıq və sosial rifah məsələlərini daha da aktuallaşdırır. Xüsusilə böyük şəhərlərdə sosial bərabərsizlik və səhiyyə xidmətlərinə çıxış imkanlarının qeyri-bərabər paylanması ciddi problemlər yaradır. Bu kontekstdə vərəm kimi sosial xarakterli xəstəliklər daha çox həssas qruplar arasında yayılma riski daşıyır. Urban səhiyyə yanaşması yalnız tibbi xidmətlərlə məhdudlaşmır, eyni zamanda sosial müdafiə mexanizmlərini də əhatə edir. Bu baxımdan qeyri-hökumət təşkilatlarının rolu getdikcə daha vacib xarakter alır.

“Vərəmsiz Gələcəyə Doğru” İctimai Birliyi urban səhiyyə modelində inklüziv yanaşmanı əsas prioritet kimi müəyyən edir. Təşkilatın yanaşmasına görə, vərəmlə mübarizə yalnız diaqnostika və müalicə ilə bitmir. Sosial dəstək, maarifləndirmə və icma əsaslı müdaxilələr bu prosesin ayrılmaz hissəsidir. Xüsusilə miqrantlar, aztəminatlı ailələr və sosial cəhətdən təcrid olunmuş şəxslər xüsusi diqqət tələb edir. Bu qrupların səhiyyə xidmətlərinə çıxışı çox zaman məhdud olur. Nəticədə xəstəliyin gec aşkarlanması və yayılması riski artır.

Təşkilat urban mühitdə erkən aşkarlama mexanizmlərinin gücləndirilməsini prioritet hesab edir. Mobil səhiyyə xidmətləri və yerində skrininq tədbirləri bu baxımdan effektiv vasitə kimi çıxış edir. Eyni zamanda rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi məlumatların operativ toplanmasına və analizinə imkan yaradır. Bu yanaşma qərarvermə prosesini daha çevik və əsaslandırılmış edir. Sosial inklüzivlik isə bu fəaliyyətlərin mərkəzində dayanır. Heç bir fərdin sistemdən kənarda qalmaması əsas prinsip kimi qəbul edilir.

QHT-lər dövlət qurumları ilə əməkdaşlıq edərək daha çevik və hədəfli proqramlar həyata keçirə bilir. Bu əməkdaşlıq həm resursların səmərəli istifadəsini təmin edir, həm də xidmətlərin keyfiyyətini artırır. “Vərəmsiz Gələcəyə Doğru” İctimai Birliyi bu sahədə tərəfdaşlıq modelinə xüsusi önəm verir. Təşkilat müxtəlif dövlət və beynəlxalq qurumlarla birgə layihələr icra edir. Bu layihələr çərçivəsində həm tibbi, həm də sosial xidmətlər inteqrasiya olunur. Nəticədə kompleks yanaşma formalaşır.

Urban mühitdə səhiyyə xidmətlərinin əlçatanlığı yalnız fiziki yaxınlıqla ölçülmür. İnsanların məlumatlılıq səviyyəsi və xidmətlərə etimadı da mühüm rol oynayır. Bu baxımdan maarifləndirmə kampaniyaları xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Təşkilat icmalarla birbaşa işləməklə davranış dəyişikliklərinə nail olmağa çalışır. Bu prosesdə yerli liderlərin və könüllülərin iştirakı effektivliyi artırır. Beləliklə, icma əsaslı yanaşma dayanıqlı nəticələr verir.

Həssas qrupların qorunması üçün sosial xidmətlərlə səhiyyə xidmətlərinin inteqrasiyası vacibdir. Bu inteqrasiya fərdlərin kompleks ehtiyaclarını qarşılamağa imkan yaradır. Məsələn, müalicə alan şəxslərə psixososial dəstəyin göstərilməsi onların müalicəyə davamlılığını artırır. Eyni zamanda iqtisadi dəstək mexanizmləri müalicənin yarımçıq qalmasının qarşısını alır. Bu yanaşma həm fərdi, həm də ictimai sağlamlıq baxımından mühüm nəticələr doğurur.

World Urban Forum 2026 çərçivəsində bu kimi yanaşmaların müzakirəsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Qlobal platformada urban səhiyyə və sosial inklüzivlik mövzularının ön plana çıxarılması mühüm addımdır. Bu, ölkələr arasında təcrübə mübadiləsinə şərait yaradır. Eyni zamanda innovativ həllərin tətbiqini sürətləndirir. “Vərəmsiz Gələcəyə Doğru” İctimai Birliyi bu platformada öz təcrübəsini bölüşməyi hədəfləyir. Bu təcrübə praktiki nəticələrə əsaslanır və real təsir gücünə malikdir.

Nəticə etibarilə, urban səhiyyə yanaşması çoxşaxəli və inklüziv olmalıdır. QHT-lərin bu prosesdə iştirakı sistemin effektivliyini artırır. Həssas qrupların qorunması isə ümumi ictimai sağlamlığın əsas şərtidir. Bu istiqamətdə davamlı və koordinasiyalı fəaliyyət vacibdir. Yalnız bu halda vərəmsiz və sağlam cəmiyyətə doğru real irəliləyiş əldə etmək mümkündür".

Fatimə Nəbiyeva