"Rusiya Prezidentinin 2024-cü il avqustun 18-19-da Azərbaycana dövlət səfəri digər məsələlərlə yanaşı, energetika sahəsində əməkdaşlıqla bağlı yeni məlumatların ortaya çıxması ilə əlamətdar olub. Xüsusilə, Rusiyanın “Qazprom” şirkəti ilə öz milli iqtisadiyyatları üçün magistral şirkətlər olan Azərbaycan SOCAR-ı arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi perspektivləri haqqında. Bundan əlavə, səfər zamanı səslənən başqa bir mövzuya diqqət yetirməlisiniz. Bu, neft və neft məhsullarının daşınması üçün tankerlərin birgə istehsalının yaradılmasında iki ölkə arasında əməkdaşlıqdır".

QHT.az xəbər verir ki, bu sözləri Azərbaycan Texniki Universitetinin İnnovativ İqtisadi Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, professor Elşad Məmmədov bildirib. Onun sözlərinə görə, yuxarıda göstərilən sahələrdə birgə iş ikitərəfli əməkdaşlığın enerji komponentinin yaxın perspektivdə artacağından xəbər verir: "Qaz xəttinə gəlincə, məncə, Rusiya qazının Azərbaycan vasitəsilə qonşu İrana nəqlinin mümkünlüyündən də danışmaq olar. İran İslam Respublikasının Azərbaycanla həmsərhəd bölgələri ənənəvi olaraq enerji baxımından ən qıtdır. Bundan başqa, məlumdur ki, hələ sovet illərində İranla Sovet İttifaqı arasında illik ötürmə qabiliyyəti 10 milyard kubmetr olan qaz kəməri olub. m. Məncə, onu tərs rejimdə yenidən işə salmaq texnoloji baxımdan çox çətinlik yaratmayacaq.

Artıq mətbuatda İranda qazın mayeləşdirilməsi istehsalı müəssisələrinin yaradılması ideyası ilə bağlı məlumatlar yayılıb. Uzun illər sanksiyalar nəticəsində İranda qaz hasilatında texnoloji problemləri, eləcə də Avropadan uzaqlaşan Rusiyanın ixrac həcmini nəzərə alsaq, bu variant hər üç ölkə üçün perspektivli ola bilər. Odur ki, “Qazprom”la SOCAR arasında əməkdaşlıqla bağlı “Şimal-Cənub” layihəsinin qeyd edilməsi, məncə, çox konkret məzmun bazasına malik ola bilər. Və sonra, görürsünüz ki, uyğun qiymət mühiti nəzərə alınmaqla, potensialı genişləndirmək və digər premium Asiya bazarlarına çıxmaq barədə düşünmək mümkün olacaq. Beləliklə, görünür, Şimal-Cənub layihəsi əsasən Rusiya və Azərbaycan prezidentlərinin adekvat, balanslaşdırılmış siyasəti sayəsində yeni məzmunla doludur və praktiki baxımdan şaxələndirilə bilər.

 

Texnoloji əməkdaşlıq

Eyni zamanda, fikrimcə, ölkələrimiz arasında texnoloji əməkdaşlığın, o cümlədən, şübhəsiz ki, enerji sektorunda dərinləşmə dərəcəsi son dərəcə vacib və həlledici olacaqdır. Bu, milli iqtisadiyyatlarımızın keyfiyyət strukturuna, onların rəqabət qabiliyyətinə, deməli, bir çox sosial, humanitar məsələlərin və problemlərin həllinə birbaşa təsir göstərəcək.

Bu baxımdan gəmiqayırma sektorunda müştərək istehsalın yaradılmasını məhz yüksək texnologiyalı əməkdaşlıqda bir addım kimi səciyyələndirmək olar. Bu, bir tərəfdən, yüksək ixtisaslı yeni iş yerləridir, digər tərəfdən, bu, yeni neft emalı hasilatı müəssisələrinin işə salınması layihələrinə xidmət edə bilər.

Təsirli xammal bazasının mövcudluğuna arxalanaraq hesab edirəm ki, emal milli iqtisadiyyatlarımızın modernləşdirilməsində ən mühüm istiqamətdir. Və burada enerji, əlbəttə ki, müvafiq sürücü ola bilər və olmalıdır. Sevindirici haldır ki, dövlətlərimizin başçıları bu çağırışlara siyasi iradə və cavabı çox aydın şəkildə nümayiş etdirirlər.

İnanıram ki, mövcud istehsal güclərinin istifadəsi və yenilərinin işə salınması iqtisadi sistemlərimizin inkişafında keyfiyyətcə irəliləyişlərə səbəb olacaq, çünki bizdə genişlənmiş iqtisadi təkrar istehsalın bütün komponentlərində artım potensialı var.

 

Heç bir məhdudiyyət yoxdur

Bizim təbii resurslara və ya əməyə heç bir məhdudiyyətimiz yoxdur (xüsusilə də rəqəmsallaşma imkanlarını və ölkələrimizdə əmək məhsuldarlığının artırılması potensialını, istehsal güclərindən tam istifadə edilməməsini və gizli işsizliyi nəzərə alaraq). Ona görə də mən əminəm ki, investisiyaların artırılması üçün mövcud imkanlar, şübhəsiz ki, reallaşdırılmalıdır.

Hazırda enerji sektorunda emal layihələri və müvafiq mübadilə platformasının formalaşdırılması ilə regional enerji bazarının yaradılmasına üstünlük verilir. Qarşılıqlı hesablaşmaların alternativ dollar mexanizmlərinə keçidi məqsədəuyğunluğu şübhə doğurmayandan, hesab edirəm ki, yalnız alternativ ticarət platformalarının, qiymət mexanizmlərinin və qarşılıqlı hesablaşmaların üsullarının tətbiqi ilə kifayət qədər səmərəli ola bilər.

Yaxşı, enerjidən danışarkən, mən hesab edirəm ki, alternativ elektrik enerjisi istehsalını da qeyd etmək lazımdır. Hesab edirəm ki, işğaldan azad edilmiş Azərbaycan ərazilərinin su potensialını, demoqrafik artım fonunda nəslin artırılması zərurəti baxımından respublikanın qarşısında duran vəzifələr, infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsi və sənayeləşmənin sürətləndirilməsi, bu sahədə əməkdaşlığın yeni konturları nəzərə alınmaqla, hidroenergetika Azərbaycan-Rusiya ikitərəfli enerji gündəmində, xüsusən də kiçik dağ çaylarına əsaslanan generasiya gücləri seqmentində meydana çıxa bilər.

Uzunmüddətli perspektivdə belə görünür ki, nüvə nəsli ikitərəfli müstəvidə müzakirə üçün çox real mövzu kimi qəbul ediləcək, çünki nüvə istehsalının imkanları və onun regionda çox yönlü dividendləri, məncə, hələ də lazımınca qiymətləndirilmir.

Nəhayət, başqa bir sahə Bakı ilə Moskva arasında, o cümlədən enerji sektorunda əməkdaşlığın gücləndirilməsi üçün çox mühüm ilkin şərt ola bilər. Rusiya prezidenti Bakıda Rusiya-Azərbaycan Universitetinin yaradılması ideyasını və bu ideyanın azərbaycanlı həmkarı tərəfindən bəyənildiyini bəyan edib. Mən bunu səfərin çox mühüm məqamı hesab edirəm, çünki Azərbaycan və Rusiya arasında əməkdaşlığın mahiyyəti, strukturu və yaranmaqda olan perspektivləri yüksək ixtisaslı kadrların, xüsusilə enerji sahəsində kadrların hazırlanması üçün güclü elmi, analitik baza və təhsil mərkəzinin formalaşdırılmasının mümkünlüyünü diktə edir. sektor. Eyni zamanda, inanıram ki, elm və təhsil sahəsində əməkdaşlığın aktuallıq dərəcəsini artıraraq, həmin vəzifə və məqsədlərin siyahısı və məzmunu genişlənəcək".

 

Pərvanə Fərhadqızı

QHT.az