Bir qrup elm adamı aşkar edib ki, ümumi bir növ göbələk məməlilərin beyninə nüfuz edir və Alzheimer xəstəliyi ilə əlaqəli zəhərli amiloid lövhələrinə səbəb olur. Məlumatlar siçanlardan gəlir, lakin bu, bəzi neyrodegenerativ xəstəliklərin əsas xüsusiyyətinin beyindən kənarda yarana biləcəyini göstərir.

QHT.az xəbər verir ki, neyronlar arasında görünən amiloid zülal qrupları Alzheimer xəstəliyi ilə sıx bağlıdır və ümumiyyətlə beyindəki daxili stress və ya iltihabın nəticəsi olduğu düşünülür. Ancaq son illərdə elm adamları Alzheimer və Parkinson kimi digər neyrodegenerativ pozğunluqları olan insanların beyinlərinin yarılmalarında Candida albicans kimi tanınan ümumi bir göbələk əlamətləri aşkar etdilər. Bu, bəzilərinin xarici infeksiyaların məməlilərin beynini zəbt edə biləcəyini və patogenləri məhv etməyə xidmət edə biləcək anadangəlmə immunitet reaksiyasını tetikleye biləcəyini, lakin səhv getdiyi təqdirdə Alzheimer xəstəliyinə bənzər simptomlara səbəb olacağını iddia etməyə səbəb olur.

Əvvəlcə tədqiqatçılar birbaşa siçanların beyninə yeridiblər. Dörd gündən sonra siçanların beyinləri əlavə analiz üçün istifadə edilib. Nəticələr göstərir ki, C. albicans beyinə daxil olduqdan sonra iki neyroimmun mexanizmi işə salmağa qadirdir, biri göbələyi yatıran immun hüceyrələrini aktivləşdirir, digəri isə onları təcavüzkarı tamamilə aradan qaldırmağa sövq edir.

Tədqiqatçılar siçan beyinlərində mikroqliya reaksiyasını qəsdən pozduqda, C. albicans infeksiyalarının nəzərəçarpacaq dərəcədə uzandığını aşkar etdilər. Siçan beyinlərində tapılan amiloid betayabənzər yığınlar patogenin işğalına qarşı gözətçi kimi görünür, lakin əgər mikroglia bu yığınları lazımi şəkildə təmizləməsə, onların mövcudluğu uzunmüddətli perspektivdə zərərli ola bilər. Hələlik bu, sadəcə bir fərziyyədir, lakin bu, amiloid beta lövhələrinin Alzheimerdə gec olduğunu və buna görə də idrak qabiliyyətinin azalmasının orijinal tetikleyicileri olmadığını göstərən son tapıntılara uyğundur.

Bununla belə, həm canlı heyvan modellərində, həm də insan hüceyrələrində çox şey araşdırılmalıdır, lakin tədqiqatçılar əmindirlər ki, onların ilkin təcrübələri gələcəkdə bilişsel zəifləmə üçün innovativ müalicələrə səbəb ola bilər.

 

 

Pərvanə Fərhadqızı