Bəşəriyyət başqa planetlərdə potensial olaraq mövcud olan sivilizasiyaların nümayəndələri ilə ünsiyyət qura biləcəkmi? Bu, ağıllı yadplanetlilərin dillərini öyrənən hipotetik bir elm olan ksenolinqvistikanın verdiyi sualdır.
QHT.az xəbər verir ki, bioloqlar, antropoloqlar, dilçilər və digər dil və ünsiyyət mütəxəssisləri qeyri-insani və başqa dünya dilinin necə görünə biləcəyini öyrənməyə başladılar. Hətta 1992-ci ildə qurulan Klinqon Dil İnstitutu da var ki, o, yadplanetli dillərin mümkün formalarını və bizim onları başa düşə bildiyimizi öyrənir.
Astrobioloq Duqlas Vakoç Cefri Panske ilə birgə Ksenolinqvistika adlı yeni kitabı redaktə edib. Yad dil elminə doğru kitab insan dili və heyvanların ünsiyyət sistemləri ilə bağlı məşhur nəzəriyyələrə əsaslanır, lakin yerdən kənar kəşfiyyatla qarşılaşsaq, nələri kəşf edə biləcəyimiz barədə fərziyyələr aparır. Altı onillikdən artıqdır ki, tədqiqatçılar radio teleskoplardan istifadə edərək siqnalları dinləməklə yerdən kənar kəşfiyyatı axtarır və bunun gələcəkdə uğurlu ola biləcəyini düşünürlər.
Son illərdə heyvanların ünsiyyəti ilə bağlı araşdırmalar kəskin şəkildə artdı və bizə insan dilinin necə unikal olduğu və unikal olmadığı barədə yeni fikirlər verdi. Kosmik kontekstdə dil və heyvan ünsiyyətindən danışan Vakoch, yadplanetlilərlə təmasda olub-olmamağımızdan asılı olmayaraq, dilin hətta planetimizdə də necə unikal olduğunu yenidən düşünməliyik. "Ksenolinqvistika göstərir ki, insan dili həmişə tutduğumuz imtiyazlı mövqedən istifadə edə bilməz" dedi.
Pərvanə Fərhadqızı
