Sahildə dincələrkən və ya səhrada olarkən heç düşünmüsünüzmü ki, qumun altında nə var? Daha çox qum, qaya, torpaq, yoxsa xəzinə dağı tapacaqsınız?
QHT.az xəbər verir ki, bəzi qum təpələri küləklə hərəkət edir, bu o deməkdir ki, sizin aşağıda bütöv bir meşə və ya sizi udmağa hazır olan çuxurlar ola bilər. Qum qurudakı qayalardan əmələ gəlir, çayların və digər elementlərin aşınması nəticəsində əzilir. Sahilin yaxınlığında daim çalxalanan dəniz də minlərlə, milyonlarla ildir ki, qayaları üyüdür.
Bir çimərlikdə yeri qazarsanız sıxılmış və çöküntü qum daşına basılmış qum tapa bilərsiniz. Artıq müasir qazma avadanlığından istifadə edərək qazmağa davam etsəniz, qayaya çatacaqsınız.
Səhralara gəldikdə isə, heç nə qazmağa ehtiyac qalmaya bilər. Əksər səhralar qumla örtülmür, çılpaq qayalardır. Qum adətən qayaların aşınması nəticəsində əmələ gəlir. Quru səhra mənzərəsi gecə-gündüz soyuduqca və isindikcə qaya genişlənir və çatlayır. Minlərlə və ya milyonlarla il ərzində küləyin təsiri altında daşlar quma çevrilir. Daha da dərin qazsaq, yenə əsas qaya və qurudulmuş gil taparıq.
2010-cu ildə elm adamları, təxminən 250.000 il əvvəl Nil çayının aşağı yatağında əmələ gəldiyi güman edilən Sahara qumları altında tarixdən əvvəlki meqagölün dəlillərini aşkar ediblər. Elm adamları daha əvvəl asteroidin dünyanın ən böyük zərbə kraterinin Avstraliyada yerin altında olduğunu aşkar ediblər. Krateri tərk edən asteroid 440-500 milyon il əvvəl Yerə düşüb.
Pərvanə Fərhadqızı
