Bu gün ilk dəfə olaraq Çinin “Çanqe-6” zondu tərəfindən Yerə çatdırılan Ayın uzaq tərəfindən torpağın tərkibinə dair ilkin məlumatlar ortaya çıxıb. Zond Yerə Ayın o tərəfindən planetimizdən heç vaxt görünməyən 2 kq unikal nümunə gətirdi. Çin alimləri intriqa çəkmədilər və təəccübləndirən ilkin məlumatları paylaşdılar.
QHT.az xəbər verir ki, ayın uzaq tərəfindəki torpaq, peykin görünən tərəfdən əvvəllər çatdırılan bütün torpaq nümunələrindən daha boş və ya daha az sıx olduğu ortaya çıxdı. Bu, onu 1969-cu ildən bəri kosmik missiyaların Yerə gətirdiyi hər şeydən çox fərqli edir. Təkcə bu diqqətə layiqdir. Ancaq bu hamısı deyil. Unikal nümunələr görünməzdən əvvəl Aydan gələn bütün nümunələr əsasən bazalt süxurlarından ibarət idi. Arxa tərəfdən olan torpaq nümunələrində, bazaltlardan əlavə, geoloji mənada olduqca təzə görünən bir çox "yad" maddələr var.
Elm adamları, daha "yetişmiş" Ay torpağı və nisbətən yaxınlarda Ayın səthinə vurulmuş materialların qarışığına əl atdıqlarını təklif edirlər. Eniş sahəsində bir neçə təzə təsir kraterləri qeyd edildi, görünür ki, onlar nümunə götürmə sahəsindəki səthi istilik şokuna məruz qalanlar da daxil olmaqla ejecta məhsulları ilə çirkləndirmişlər. Xüsusilə, bu, nümunələrdəki şüşə və feldispat hissəciklərində əks olunub.
Chang'e-6 zondu 2024-cü il iyunun sonunda Cənubi Qütb-Aitken hövzəsi adlanan yerə Ayın uzaq tərəfindən enərək nümunələr topladı. Bu, qədim Ayın daxili hissəsinə çıxışı təmin edən və peykin formalaşması və təkamül modellərini dəqiqləşdirməyə imkan verən nəhəng zərbə krateridir.
Pərvanə Fərhadqızı
