"Bu gün dünya onilliklərin ən çətin dövrlərindən birini yaşayır. Silahlı münaqişələr, humanitar böhranlar, milyonlarla insanın məcburi köçkün düşməsi, cəmiyyətlər arasında artan inamsızlıq və yeni təhlükəsizlik təhdidlərinin yayılması dövlətlərin inkişafına və milyonlarla insanın həyatına ciddi təsir göstərir. Bu fonda sülh, təhlükəsizlik və münaqişələrin qarşısının alınması məsələləri xüsusilə aktualdır".
Bu fikirləri “Qadın və Müasir Dünya” Sosial Xeyriyyə Mərkəzi və təşkilatının rəhbəri Südabə Şirəliyeva QHT.az-a açıqlamasında bildirib.
S.Şirəliyevanın sözlərinə görə, qadınların sülh proseslərində iştirakı davamlı sülhün əsas şərtlərindən biridir: Beynəlxalq ictimaiyyət getdikcə qadınların tam iştirakı olmadan davamlı sülhün qurula bilməyəcəyini qəbul edir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, beynəlxalq təşkilatlar və çoxsaylı tədqiqatlar qadınların sülh proseslərində iştirakının zorakılığın azaldılmasına kömək etdiyini, sülh danışıqlarının effektivliyini artırdığını və davamlı sülh razılaşmalarının əldə edilməsi ehtimalını əhəmiyyətli dərəcədə artırdığını təsdiqləyir.
Südabə Şirəliyeva bildirib ki, beynəlxalq sənədlər qadınların sülh quruculuğundakı rolunu təsdiqləsə də, onların təmsilçiliyi hələ də məhduddur: 25 ildən çox əvvəl BMT Təhlükəsizlik Şurası qadınların münaqişələrin qarşısının alınması və həllində, sülh quruculuğunda və münaqişədən sonrakı reabilitasiyada həlledici rolunu tanıyan tarixi 1325 saylı “Qadınlar, Sülh və Təhlükəsizlik” Qətnaməsini qəbul etdi. Lakin, beynəlxalq öhdəliklərə baxmayaraq, qadınlar sülh danışıqlarında və qərar qəbuletmə proseslərində az təmsil olunurlar. Bir çox ölkələrdə onlar həyatlarına və ailələrinin gələcəyinə birbaşa təsir edən proseslərdən kənarda qalırlar.
Müsahibimiz vurğulayıb ki, qadınlar münaqişələrin ağır nəticələrini yaşamaqla yanaşı, cəmiyyətin dayağına çevrilirlər: Eyni zamanda, qadınlar tez-tez münaqişələrin əsas yükünü daşıyırlar. Onlar yaxınlarının itkisi, məcburi köçkünlük, ənənəvi həyat tərzinin məhv edilməsi və sosial və iqtisadi çətinliklərlə üzləşirlər. Eyni zamanda, qadınlar ailələrinin və icmalarının onurğa sütununa çevrilir, uşaqları və yaşlıları dəstəkləyir, humanitar təşəbbüslərdə iştirak edir, ictimai birliklər yaradır və insanlar arasında qırılmış əlaqələrin bərpasına kömək edirlər.
S.Şirəliyevanın fikrincə, qadınlar barışıq və sülh quruculuğu proseslərinin fəal iştirakçıları kimi mühüm rol oynayırlar: Bir çox ölkələrin təcrübəsi göstərir ki, qadınlar təkcə münaqişənin qurbanı deyil, həm də barışıq və sülh quruculuğu proseslərində fəal iştirakçı ola bilərlər. Onların iştirakı siyasi danışıqlar zamanı tez-tez nəzərdən qaçan ictimai yenidənqurmanın humanitar, sosial və təhsil aspektlərini nəzərdən keçirməyə imkan verir.
Südabə Şirəliyeva qeyd edib ki, Azərbaycan üçün sülh və təhlükəsizlik məsələsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır: Azərbaycan üçün sülh və təhlükəsizlik mövzusu xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Təxminən otuz ildir ki, ölkəmiz silahlı münaqişənin, ərazi işğalının və əhalinin kütləvi şəkildə köçürülməsinin nəticələri ilə üzləşib. Yüz minlərlə Azərbaycan vətəndaşı evlərini tərk etməyə məcbur olub və uzun illər qaçqın və məcburi köçkün kimi yaşayıb.
Müsahibimiz bildirib ki, Azərbaycan qadınları münaqişə dövründə böyük fədakarlıq və dözümlülük nümayiş etdiriblər: Bu dövrdə Azərbaycan qadınları böyük dözümlülük və güc nümayiş etdiriblər. Onlar ailələri bir yerdə saxlayıb, uşaqlar böyüdüb, onların təhsilini təmin edib, yaşlı qohumlarına dəstək olub və eyni zamanda ictimai həyatda fəal iştirak ediblər. Bir çox qadın qaçqın və məcburi köçkünlərə dəstək layihələri həyata keçirən, təhsil, sosial müdafiə və uşaq hüquqlarının qorunması sahəsində çalışan ictimai təşəbbüslərin liderlərinə çevrilib.
S.Şirəliyevanın sözlərinə görə, azad edilmiş ərazilərin bərpası ölkənin inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcıdır: Bu gün Azərbaycan inkişafının yeni mərhələsinə qədəm qoyub. İşğal olunmuş ərazilərin azad edilməsi azad edilmiş ərazilərin bərpası və məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıtması üçün yeni imkanlar açıb. Hökumət infrastrukturun bərpası, mənzil, sosial obyektlər, məktəblər və tibb müəssisələri tikilməsi və yeni iqtisadi imkanlar yaratmaq üçün genişmiqyaslı proqramlar həyata keçirir.
Südabə Şirəliyeva vurğulayıb ki, davamlı sülh üçün fiziki yenidənqurma ilə yanaşı, humanitar əlaqələrin də bərpası vacibdir: Lakin ərazilərin fiziki bərpası daha geniş bir vəzifənin yalnız bir hissəsidir. İnsani əlaqələrin bərpası, etimadın gücləndirilməsi və regionda sülh və əməkdaşlıq mədəniyyətinin təşviqi eyni dərəcədə vacibdir. Sülhə sadəcə düşmənçiliklərə son qoymaqla nail olmaq mümkün deyil. Əsl sülh insanların təhlükəsiz həyatı üçün şəraitin yaradılmasını, dialoqun inkişafını və xalqlar arasında qarşılıqlı hörmətin təmin edilməsini nəzərdə tutur.
Müsahibimiz qeyd edib ki, Cənubi Qafqazda yeni əməkdaşlıq və dialoq mühiti formalaşdırılmalıdır: Bu gün Cənubi Qafqaz sülh, mehriban qonşuluq və qarşılıqlı əməkdaşlıq prinsiplərinə əsaslanan yeni münasibətlər fəlsəfəsi tələb edir. Azərbaycan regionda uzunmüddətli sülhün, sabitliyin və təhlükəsizliyin təmin edilməsində maraqlıdır. Bugünkü şəraitdə humanitar əlaqələrin, təhsil təşəbbüslərinin, gənclər proqramlarının və insanlar arasında qarşılıqlı anlaşmanı təşviq edən ictimai platformaların inkişafı xüsusilə vacibdir.
S.Şirəliyevanın fikrincə, qadınların təşəbbüsləri etimadın və dialoqun möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verir: Qadınlar bu proseslərdə xüsusi rol oynaya bilərlər. Bir çox ölkələrdə qadınlar sülh təşəbbüsləri irəli sürüb, dialoq platformaları yaradıb, humanitar fəaliyyətlərdə iştirak edib və münaqişə tərəfləri arasında etimadın bərpasına töhfə veriblər. Onların kompromis tapmaq, humanitar aspektlərə diqqət yetirmək və gələcək nəsillərin maraqlarına diqqət yetirmək qabiliyyəti onları sülh quruculuğu proseslərində mühüm iştirakçılara çevirir.
Südabə Şirəliyeva bildirib ki, “Qadın və Müasir Dünya” Mərkəzi uzun illərdir sülh və sosial inkişaf istiqamətində ardıcıl fəaliyyət göstərir: Təşkilatımız olan “Qadın və Müasir Dünya” Mərkəzi (CWMW) uzun illərdir ki, sülhün möhkəmləndirilməsinə, mədəniyyətlərarası dialoqun inkişafına, münaqişələrin qarşısının alınmasında və həllində qadınların rolunun artırılmasına, uşaqların və gənclərin hüquqlarının qorunmasına və sosial cəhətdən həssas qrupların dəstəklənməsinə yönəlmiş layihələr həyata keçirir.
Müsahibimiz vurğulayıb ki, qadınların qərar qəbuletmə və yenidənqurma proseslərində iştirakı genişləndirilməlidir: Biz inanırıq ki, qadınlar sülh təşəbbüslərinin, ictimai məsləhətləşmələrin, humanitar proqramların və azad edilmiş ərazilərin yenidən qurulmasının hazırlanmasında və həyata keçirilməsində daha fəal iştirak etməlidirlər. Onların bilikləri, həyat təcrübəsi və liderlik bacarıqları sülhün və sabitliyin möhkəmləndirilməsi üçün mühüm mənbə ola bilər. Gənc qadınların və qızların qərar qəbuletmə proseslərinə cəlb olunmasına xüsusi diqqət yetirilməlidir.
S.Şirəliyevanın sözlərinə görə, gənc qadınların inkişafına yatırılan investisiyalar regionun dinc gələcəyinə xidmət edir: Təhsilə, liderlik proqramlarına və gənc qadınların vətəndaş iştirakına qoyulan investisiyalar ölkənin və bütün regionun dinc gələcəyinə qoyulan investisiyalardır. Gənc nəsil insan ləyaqətinə hörmət, tolerantlıq və dinc birgəyaşayış mühitində böyüməlidir.
