Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 11 avqust 2026-cı ildə Naxçıvana növbəti səfəri muxtar respublikanın sosial-iqtisadi inkişafı, şəhərsalma və infrastruktur siyasətinin yeni mərhələsinin nümayişi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısının Naxçıvana ölkə Prezidenti kimi 17-ci səfəri kimi təqdim olunan bu səfər zamanı bir sıra mühüm layihələrin təməli qoyulub, tarixi-mədəni irsin qorunması ilə bağlı işlərin gedişi nəzərdən keçirilib və Naxçıvan şəhərinin gələcək inkişafına dair strateji yanaşmalar diqqət mərkəzində olub. Rəsmi Prezident saytında səfər çərçivəsində bir neçə mühüm tədbirin keçirildiyi qeyd olunur.
Səfərin diqqət çəkən məqamlarından biri Prezident İlham Əliyevin Naxçıvan şəhərinin 2044-cü ilədək inkişafına dair Baş Planla tanış olmasıdır. Bu, Naxçıvanın inkişafına yalnız cari ehtiyaclar baxımından deyil, uzunmüddətli perspektivdə yanaşıldığını göstərir. Baş planın əsas fəlsəfəsi şəhərin müasir tələblərə uyğunlaşdırılması, əhalinin rahatlığının artırılması, şəhər infrastrukturunun yenilənməsi və Naxçıvanın regionda daha mühüm iqtisadi və sosial mərkəzlərdən birinə çevrilməsi məqsədləri ilə əlaqələndirilə bilər.
Səfər çərçivəsində “Naxçıvan” Mehmanxana Kompleksinin təməlqoyma mərasiminin keçirilməsi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müasir turizm infrastrukturu Naxçıvanın iqtisadi potensialının genişləndirilməsi, yerli və xarici turistlərin qəbul imkanlarının artırılması, xidmət sektorunun inkişafı və yeni iş yerlərinin yaradılması baxımından mühüm amildir. Naxçıvanın zəngin tarixi, təbii ehtiyatları və mədəni irsi turizmin müxtəlif istiqamətlərinin inkişafı üçün geniş imkanlar yaradır.
Səfərin digər mühüm istiqaməti sosial siyasətlə bağlıdır. Prezident İlham Əliyev Naxçıvan şəhərində sosial evlər kompleksinin təməlini qoyub. Bu layihə dövlətin sosial siyasətinin muxtar respublikada da davam etdirildiyini və vətəndaşların mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılmasının diqqətdə saxlanıldığını göstərir. Sosial mənzil layihələrinin genişlənməsi xüsusilə gənc ailələr, sosial müdafiəyə ehtiyacı olan vətəndaşlar və digər müəyyən edilmiş kateqoriyalar üçün mühüm imkanlar yarada bilər.
Naxçıvanın tarixi-mədəni irsinin qorunması da səfərin əsas istiqamətlərindən biri olub. Prezident Möminə xatun türbəsində aparılan bərpa işləri ilə tanış olub, daha sonra Naxçıvan şəhərində “Əcəmi seyrangahı” istirahət kompleksində memar Əcəmi Naxçıvaninin abidəsinin açılışında iştirak edib. Bu addımlar Naxçıvanın Azərbaycan tarixindəki xüsusi rolunun, zəngin memarlıq irsinin və milli-mədəni dəyərlərinin gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Əcəmi Naxçıvani kimi dünya memarlıq tarixində mühüm iz qoymuş sənətkarın irsinin təbliği Naxçıvanın turizm imkanlarının artırılmasına da xidmət edə bilər. Tarixi abidələrin bərpası, onların ətrafında müasir turizm və istirahət infrastrukturu yaradılması Naxçıvanı həm daxili, həm də beynəlxalq turizm üçün daha cəlbedici məkana çevirə bilər.
Səfərin mühüm siyasi mesajlarından biri də Naxçıvanın Azərbaycanın ümumi inkişaf strategiyasının ayrılmaz hissəsi olmasıdır. Muxtar respublikanın iqtisadi potensialının artırılması, nəqliyyat və logistika imkanlarının genişləndirilməsi, yeni investisiyaların cəlb edilməsi və sahibkarlığın inkişaf etdirilməsi qarşıdakı dövrdə Naxçıvanın iqtisadi həyatında yeni dinamika yarada bilər.
Bu baxımdan 12 avqust 2026-cı ildə imzalanmış “Naxçıvan Muxtar Respublikasının sosial-iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsinə dair əlavə tədbirlər haqqında” sərəncam xüsusilə diqqət çəkir. Həmin sənəddə Naxçıvanın ölkənin iqtisadi, siyasi və mədəni həyatında xüsusi yer tutduğu vurğulanır. Eyni tarixdə muxtar respublikanın yollarının əsaslı təmiri ilə bağlı siyahının təsdiqlənməsi də səfərdən sonra inkişaf gündəliyinin konkret layihələrlə davam etdirildiyini göstərir.
Prezidentin Naxçıvan televiziyasına müsahibəsi isə səfərin siyasi və strateji əhəmiyyətini daha da artırıb. Dövlət başçısının yerli media vasitəsilə Naxçıvanın gələcəyi ilə bağlı fikirlərini ictimaiyyətə çatdırması muxtar respublikanın inkişaf məsələlərinin geniş ictimai müzakirəyə çıxarılması baxımından əhəmiyyətlidir.Naxçıvanın yerləşdiyi coğrafi mövqe onun nəqliyyat-logistika baxımından imkanlarını da xüsusi əhəmiyyətli edir. Azərbaycan regionda yeni nəqliyyat əlaqələrinin formalaşdırılması və iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi istiqamətində fəal siyasət həyata keçirir. Bu prosesdə Naxçıvanın tranzit, ticarət və logistika imkanlarının artırılması həm muxtar respublikanın iqtisadiyyatına, həm də Azərbaycanın regional mövqelərinə müsbət təsir göstərə bilər.
Digər tərəfdən, Naxçıvanın inkişafı yalnız iqtisadi göstəricilərlə məhdudlaşmamalıdır. Müasir şəhər mühiti, təhsil, səhiyyə, sosial xidmətlər, mədəniyyət, turizm və ekoloji dayanıqlılıq kimi istiqamətlər kompleks şəkildə inkişaf etdirilməlidir. 2044-cü ilədək Baş Planın hazırlanması məhz belə uzunmüddətli və kompleks yanaşmanın vacibliyini ön plana çıxarır.
Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana səfəri həm də dövlət başçısının regionların inkişafına verdiyi diqqətin növbəti göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər. Son illərdə Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində həyata keçirilən infrastruktur və sosial layihələr regional inkişaf siyasətinin mühüm istiqamətinə çevrilib. Naxçıvanla bağlı yeni layihələrin də bu ümumi strategiyanın tərkib hissəsi kimi həyata keçirilməsi gözlənilir.
Səfərin perspektivləri baxımından əsas gözlənti ondan ibarətdir ki, qəbul edilən qərarlar və təməli qoyulan layihələr ardıcıl şəkildə icra olunsun. Yeni yolların çəkilməsi və əsaslı təmiri, şəhər infrastrukturunun yenilənməsi, sosial mənzil layihələrinin genişləndirilməsi, turizm obyektlərinin yaradılması və tarixi abidələrin bərpası Naxçıvanın sosial-iqtisadi simasının daha da dəyişməsinə şərait yarada bilər.
Beləliklə, Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana 17-ci səfəri yalnız növbəti işgüzar səfər kimi deyil, muxtar respublikanın gələcək inkişaf prioritetlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından da əhəmiyyətli hadisə kimi qiymətləndirilə bilər. Səfər zamanı diqqət mərkəzində olan Baş Plan, sosial mənzil, turizm, mədəni irsin qorunması və infrastruktur layihələri Naxçıvanın qarşıdakı illərdə daha müasir, sosial baxımdan dayanıqlı və iqtisadi cəhətdən fəal məkana çevrilməsi üçün mühüm zəmin yaradır.
Naxçıvanın tarixi potensialı ilə müasir inkişaf imkanlarının vəhdəti qarşıdakı dövrdə əsas üstünlüklərdən biri ola bilər. Dövlət səviyyəsində qəbul edilən qərarların ardıcıl icrası, özəl sektorun fəallığının artırılması və yeni investisiyaların cəlb olunması isə bu potensialın real iqtisadi nəticələrə çevrilməsində mühüm rol oynayacaq. Bu mənada 11 avqust səfəri Naxçıvanın inkişafında yeni mərhələnin siyasi və praktiki istiqamətlərini göstərən mühüm hadisələrdən biri kimi yadda qala bilər.
David Seliverstov
"Magen David Azerbaijan" insan hüquqlarının müdafiəsi və xeyriyyəçilik cəmiyyətinin sədri
