2005–2025-ci illər ərzində məsuliyyətə cəlb edilən 660 insan alverçisinin 561-i qadın, 99-u isə kişi olub:
“Cinayətlərdə qadınların yalnız qurban deyil, təəssüflər olsun, cinayətkar kimi də sayının yüksək olması təhlükəli fenomenin sosial-psixoloji aspektlərinin dərindən öyrənilməsini tələb edir”. Qadın cinayətlərinin sayının çoxluğu diqqət çəkir.

Mövzu ilə bağlı “Qadın və Müasir Dünya” Sosial Xeyriyyə Mərkəzi və təşkilatının rəhbəri Südabə Şirəliyeva QHT.az-a açıqlama verib.

S.Şirəliyevanın sözlərinə görə, insan alverində qadınların həm qurban, həm də cinayətkar kimi iştirakının artması cəmiyyət üçün ciddi təhlükə siqnalıdır:
İnsan alverində qadınların həm qurban, həm də cinayətkar kimi sayının artması cəmiyyət üçün ciddi xəbərdarlıq siqnalıdır. Bu problemin həlli yalnız cəza tədbirləri ilə məhdudlaşmamalı, sosial ədalətin, iqtisadi imkanların və maarifləndirmənin gücləndirilməsi ilə müşayiət olunmalıdır. Dövlət qurumları, vətəndaş cəmiyyəti, media və beynəlxalq təşkilatlar birlikdə çalışaraq qadınların təhlükəsiz və ləyaqətli həyat imkanlarını genişləndirməlidirlər.

Südabə Şirəliyeva bildirib ki, Azərbaycanda insan alveri uzun illərdir aktual sosial problemlərdən biri olaraq qalır:
Azərbaycanda insan alveri uzun illərdir ciddi sosial problemlərdən biri olaraq qalır. Rəsmi məlumatlara görə, 2005–2025-ci illər ərzində məsuliyyətə cəlb edilən 660 insan alverçisinin 561-i qadın, 99-u isə kişi olub. Bu statistika göstərir ki, qadınlar artıq yalnız insan alverinin qurbanı deyil, bəzi hallarda bu cinayət şəbəkələrinin iştirakçısına və təşkilatçısına da çevrilirlər. Bu isə problemin sosial, iqtisadi və psixoloji tərəflərinin daha dərindən araşdırılmasını zəruri edir.

Müsahibimiz vurğulayıb ki, qadınların insan alveri cinayətlərinə cəlb olunmasının əsas səbəblərindən biri iqtisadi çətinliklərdir:
Ekspertlərin fikrincə, qadınların bu cinayətlərdə iştirak etməsinin əsas səbəblərindən biri iqtisadi çətinliklərdir. Xüsusilə aztəminatlı ailələrdə yaşayan, işsiz və sosial müdafiəsi zəif olan qadınlar bəzən çıxış yolunu riskli fəaliyyətlərdə görürlər.

S.Şirəliyevanın sözlərinə görə, sosial və psixoloji problemlər də qadınların bu şəbəkələrə cəlb olunmasına təsir göstərir:
Digər mühüm amil sosial və psixoloji problemlərlə bağlıdır. Vaxtilə insan alverinin qurbanı olmuş bəzi qadınlar sonradan eyni şəbəkələrin təsiri altına düşərək cinayət fəaliyyətinə cəlb olunurlar. Uzunmüddətli psixoloji travma, cəmiyyət tərəfindən damğalanma, hüquqi savadsızlıq və sosial dəstəyin zəifliyi onların normal həyata qayıtmasını çətinləşdirir.

Südabə Şirəliyeva bildirib ki, rəqəmsal platformalardan sui-istifadə halları insan alveri risklərini artırır:
Bununla yanaşı, sosial şəbəkələrin və internet platformalarının nəzarətsiz istifadəsi də riskləri artırır. Xaricdə yüksək maaşlı iş, model agentliyi, baxıcı və ya xidmət sahəsində iş vədləri ilə qadın və gənc qızlar aldadılır, daha sonra isə istismara məruz qalırlar.

Müsahibimiz qeyd edib ki, insan alverinə qarşı mübarizə kompleks yanaşma tələb edir:
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, insan alverinə qarşı mübarizə yalnız hüquq-mühafizə tədbirləri ilə məhdudlaşmamalıdır. Problemin kökündə duran sosial və iqtisadi səbəblərin aradan qaldırılması əsas prioritetlərdən biri olmalıdır.

S.Şirəliyevanın sözlərinə görə, qadınların iqtisadi müstəqilliyinin gücləndirilməsi əsas həll yollarından biridir:
İlk növbədə, qadınların məşğulluq imkanları artırılmalı, peşə təlimləri və kiçik biznes proqramları genişləndirilməlidir. İqtisadi müstəqillik qadınların riskli şəbəkələrin təsiri altına düşməsinin qarşısını alan əsas amillərdən biridir.

Südabə Şirəliyeva bildirib ki, maarifləndirmə tədbirlərinin genişləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır:
Eyni zamanda məktəblərdə, universitetlərdə və icmalarda maarifləndirmə işləri gücləndirilməlidir. İnsan alverinin riskləri, təhlükəli iş təklifləri və təhlükəsiz miqrasiya qaydaları barədə məlumatlandırma xüsusilə gənc qızlar arasında geniş aparılmalıdır.

Müsahibimiz vurğulayıb ki, psixoloji və hüquqi dəstək xidmətləri daha əlçatan olmalıdır:
Psixoloji və hüquqi dəstək xidmətlərinin əlçatanlığı da vacibdir. İnsan alverinin qurbanı olmuş qadınların reabilitasiyası, cəmiyyətə reinteqrasiyası və sosial müdafiəsi gücləndirilməlidir ki, onlar yenidən risk qrupuna düşməsinlər.

S.Şirəliyevanın sözlərinə görə, qeyri-hökumət təşkilatları insan alverinə qarşı mübarizədə mühüm rol oynayır:
Azərbaycanda vətəndaş cəmiyyəti institutları insan alverinə qarşı mübarizədə mühüm rol oynayır. Qadın və Müasir Dünya Mərkəzi uzun illərdir qadın hüquqlarının müdafiəsi, sosial dəstək və maarifləndirmə istiqamətində fəaliyyət göstərir.

Südabə Şirəliyeva bildirib ki, təşkilat tərəfindən qadınların müdafiəsi istiqamətində müxtəlif layihələr həyata keçirilib:
Təşkilat tərəfindən müxtəlif illərdə qadınlar və yeniyetmə qızlar üçün maarifləndirici seminarlar, hüquqi konsultasiyalar, sosial adaptasiya proqramları və məşğulluq təşəbbüsləri həyata keçirilib. Regionlarda təşkil olunan görüşlərdə erkən nikah, gender zorakılığı, təhlükəsiz miqrasiya və insan alveri riskləri barədə məlumatlandırma aparılıb.

Müsahibimiz qeyd edib ki, gələcək fəaliyyət planlarında qadınların iqtisadi və sosial gücləndirilməsi əsas istiqamətlərdən olacaq:
CWMW gələcək fəaliyyət planlarında xüsusilə aztəminatlı icmalarda qadınların iqtisadi gücləndirilməsi, gənc qızların peşə bacarıqlarının artırılması və rəqəmsal təhlükəsizlik mövzularında yeni layihələrin həyata keçirilməsini nəzərdə tutur. Təşkilat hesab edir ki, qadınların təhsil, məşğulluq və qərarvermə imkanlarının genişlənməsi insan alverinə qarşı ən güclü müdafiə mexanizmlərindən biridir.

Fatimə Nəbiyeva