POLŞA: QHT hesabatı Polşa–Belarus sərhədində geri qaytarmaların miqyasını üzə çıxarır — Baş nazir şərq sərhədində “48 saat ərzində” mina yerləşdirməyin mümkünlüyü ilə öyünür — Ukraynalı qaçqınlar üçün xüsusi statusa son qoyulur.
QHT.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, yeni bir QHT hesabatı Polşanın şərq sərhədlərində hərəkətdə olan insanlara qarşı yüksək sayda geri qaytarma halları və zorakılığın baş verdiyini üzə çıxarıb.
Polşanın Baş naziri Donald Tusk bildirib ki, ölkə Piyada Əleyhinə Mina Konvensiyasından çıxdıqdan sonra Rusiya ilə sərhəddə minaların yerləşdirilməsinə başlaya bilər.
Polşa həmçinin ukraynalı qaçqınlara verilmiş xüsusi hüquqi və sosial statusu ləğv edib.
QHT-lərin yeni hesabatı Polşanın şərq sərhədlərində hərəkətdə olan insanlara qarşı çoxsaylı geri qaytarma (pushback) və zorakılıq hallarının olduğunu göstərir. Hesabat Macarıstan Helsinki Komitəsi (HHC) də daxil olmaqla bir neçə QHT-dən ibarət koalisiya tərəfindən hazırlanıb. Hesabata görə, 2025-ci ildə Avropa İttifaqının xarici sərhədlərində qeydə alınan 80 865 geri qaytarma halından 28 452-si Belarusla sərhədi olan üç ölkədə baş verib: Latviya (12 046), Litva (1 652) və Polşa (14 754). Hesabatda həmçinin qeyd olunur ki, Aİ üzv dövlətləri arasında ən çox geri qaytarma məhz Polşa hakimiyyətinin hesabına düşür.
Hesabatın nəticələrini şərh edən HHC nümayəndəsi Aniko Bakonyi bildirib:
“Avropada miqrantlara qarşı zorakılıq əsasən kameraların və jurnalistlərin görmədiyi yerlərdə – getdikcə daha əlçatmaz sərhəd zonalarında və ya Avropanın öz sərhədlərindən çox uzaqlarda baş verir”.
Baş nazir Donald Tusk isə bildirib ki, Polşa Piyada Əleyhinə Mina Konvensiyasından çıxdıqdan sonra Rusiya ilə sərhəd boyunca minalar yerləşdirməyə başlaya bilər. Fevralın 27-də hibrid mina yerləşdirmə sistemi təqdim edilərkən
Tusk belə deyib:
“Şərq Qalxanı layihəsi çərçivəsində bu mina layihəsini yekunlaşdırmaq üzrəyik. Bu layihə təhlükəsizliyimiz, ərazimiz və sərhədlərimiz üçün həyati əhəmiyyət daşıyır”.
O əlavə edib:
“Bura yaxın zamanda əldə edəcəyimiz bir imkan da daxildir – təhlükə yarandığı halda 48 saat ərzində Polşa sərhədini minalamaq qabiliyyəti”.
Polşanın Estoniya, Finlandiya, Latviya və Litva ilə birlikdə adətən “Ottava Konvensiyası” adlandırılan bu müqavilədən çıxmaq qərarı, Belarus və Rusiya ilə sərhədi qeyri-qanuni keçərək Aİ-də sığınacaq almaq istəyən insanların təhlükəsizliyinə mümkün təsirlərlə bağlı narahatlıqlar yaradıb. EUobserver saytında dərc olunan məqalədə Amnesty International təşkilatının nümayəndəsi Julia Qlebocka xəbərdarlıq edib ki, quru minalarının yerləşdirilməsi “qaçqınlar və miqrantlar üçün riskləri artıracaq və Avropada qorunma axtaran insanlar üçün yeni, dəhşətli və təhlükəli reallıq yaradacaq”.
Polşa həmçinin ukraynalı qaçqınlara verilmiş xüsusi hüquqi və sosial statusu ləğv edib. Fevralın 20-də prezident Karol Navrotski Polşada müvəqqəti qoruma altında olan təxminən bir milyon ukraynalı üçün tətbiq edilən 2022-ci il xüsusi rejimini ləğv edən qanunu imzalayıb.
Navrotski bildirib ki, bu xüsusi status “Polşa vətəndaşlarına qarşı bərabərsizlik hissi yaratmağa başlamışdı” və dəyişikliklərlə “şərtsiz imtiyazlar dövrünə son qoyulur”.
Yeni qanuna görə sosial müavinətlər getdikcə daha çox məşğulluq və sığorta ödənişləri ilə əlaqələndiriləcək; yaşayış, qida və bəzi tibbi xidmətlərə çıxış əsasən ən həssas qruplarla məhdudlaşdırılacaq, həmçinin yaşayış qeydiyyatı ilə bağlı daha sərt qaydalar tətbiq olunacaq.
Ukraynalıların müvəqqəti qoruma statusu 2027-ci ilin martına qədər uzadılsa və əsas səhiyyə xidmətləri və uşaq müavinətləri formal olaraq saxlanılsa da, ekspertlər xəbərdarlıq edirlər ki, bu dəyişikliklər xüsusilə işləyə bilməyən insanlara – tək analara, yaşlılara və əlilliyi olan şəxslərə daha çox təsir göstərəcək.
